سۆرانی  |  بادینی  |  English      

بەهدینان، خەزینەیەکە نڤستی د ناڤ هزرا خەلکێ وێ دا

ژین ژیار

ڕۆژنامەڤان و نڤیسەر
  04/04/2021  |    1736 جار خوێندراوەتەوە

هەردەمێ بەحسێ بەهدینان بهێتەکرن، دیمەنێن وێ یێن بالکێش د هزرا مە دا چێدبن و خوە د ناڤ چیرۆکێن کەڤنار و ئاڤاهیێن چەرخێ بەرێ دا دبینین، لەوما قەستا وان جهان دکەین و بەرێ خوە ددەینێ، لێ ئەوا کو دهێتە پێشیا مە چیە؟ ژ بلی سرۆشتەکێ جوان و بالکێش، ئەم وەک گەشتیار چ دخوازن و هێڤیا مە ژ وێ گەشتێ چیە؟

د پرانیا وەلاتێن دونیایێ دا و ب وەلاتێن دەردورێ مە ڤە ژی، #کەرتێ_گەشتیاری ب ئاوایەکێ خورت لسەر کار هاتیە کرن و جهێ رازیبوونا گەشتیاران دابین دکەت و ب وێ یەکێ ژى دا گەشتیار زێدەتر قەستا وان دەڤەران بکەن و دگەل دا داهاتى ببەن. هەر باژار و باژارۆک بزاڤان دکەت ب تشتێن خوە یێن کلتوری خوە بدەتە نیشان و د ناڤ باژێران دا هەڤرکیەکا جوان بۆ پێشکەشکرنا باشترین بەرهەم هەیە ... لێ ل هەرێما کوردستانێ و ب تایبەتی ژى ل بەهدینان چەوایە ؟

ئەوا کو د ڤان سالان دا بالا من بۆ خوە کێشایى نێزیک بوونا خەلکی یە لهەمبەر گەشتیاران .. ئێرشکرنا سەر پاسا گەشتیارێن عەرەب ل هەولێر و هاڤێتنا سەر گەشتیارێن عەرەب ل باژارۆکێ دووکان سەر ب پارێزگەها سلێمانی ژ بال چەند پێشمەرگەهان ڤە و چەند میناکەکێ دى وەسا ددەتە نیشاندان کو کلتورێ رێزگرتن ل گەشتیاران گەلەک گرنگى پێ ناهێتە دان و وەلاتى گەشیتاران وەکى تالانکار دبینن، د دەمەکێ دا گەشتیارا ژێدەرێن داهاتێ وەلاتن .

ل باژارێن هەرێمێ ژ بلی نەبوونا چ رێنما و کەتەلۆکان کو جهێن گەشتیاری بدەنە نیاسین، جهێن دیرۆکی کو بالا گەشتیاران بۆ خوە رادکێشن ژی د هۆلێ دا نینە، جهێن دیرۆکی ب ئاوایەکێ بەرچاڤ هاتینە پشتگوهـ‌ هاڤێتن و د چ جهەکێ دا ناڤێن وان ب زەلالى ناهێن دیتن، وەکى باژارێ ئامێدیێ کو بخو باژارەکێ کەڤنار و دیرۆکیە کو دیرۆکا ئاڤاهیێن وێ ڤەدگەریت بۆ بەری هزار سالان ، لێ دەما دچیە دناڤ وى باژێرى دا، چ هێما  بۆ دیتنا وان جهان ناهێن دیتن، و د تۆرێن جڤاکی و سایتان دا چ لسەر نەهاتینە نڤیساندن و تو دهزری کو چێدبیت ب خەلەتى ڤە تە بەرێ خو دابیتە ئامێدیێ .

چێدبیت ئەگەر حکومەتێ پیچەک ژى بزاڤ کربا هەر چ نەبیت ئێخستبانە دناڤ پرۆژەیێن خۆ و کارئاسانى بۆ گەشتیاران کربا، داکو ب زى جهێن گەشیتارى دیتبان، بۆ گەشتیاران گەلەکی ئالیکار با .

دانا جهێن گەشتیاری ب کەرتێ تایبەت ژ لایێ حکومەتێ ڤە وەساکریە کو خەلک لگور دلێ خوە سەرەدەریێ دگەل وان جهان بکەن، و گەلەک ژ وان جهان ب تێلێ هاتینە گرتن و سیمایەکی نەجوان دایە جهێن گەشتیارى، بو نمونە ژێدەرێ #ئاڤا_زەڵم ل ئەحمەدئاوا ل سنوورێ پارێزگەها #هەڵەبجە چ سیمایەکا جوان بوونێ پێڤە نەمایە و چێ دبیت ببیتە مژارا حەنەک و پێکەنینان بۆ گەشتیارێن بیانی کو قەستا وی جهى دکەن، یان ژى #گۆرستانا_کرستیانان ل ئامێدیێ  کو ئێک ژ کەڤنترین و بێ ناڤو نیشانترین ئاسەوارێن دیرۆکا دەڤەرێ یە، یان تەخێن کەڤنارێن ئاکرێ و ئەو جهێن کەڤنار کو هەرب دەربازبوونا دەمى ئەو ژی ژ لایێ وەلاتیان ڤە دهێنە هەڕفاندن و ژ بلی وان ئاڤاهیێن نوو دهێنە ئاڤا کرن .

زێدەباری ڤان هەمیان ل پرانیا باژار و باژارۆکێن هەرێمێ کو ب جهێن گەشتیاری بەرنیاسن ، چ تشتەک وەکە بەرهەمێن خومالی یێن وان جهان ناهێتە دیتن، د دەمەکێ دا کو کورد ب خوە خودان جل و بەرگ و ئامێرێن تایبەت یێن خومالینە کو بالا هەمی دنیایێ بۆ خۆ راکێشایە، بازار پر ژ بەرهەمێن دەستی یێن رۆژهلاتێ کوردستان و ئیرانێ دهێن دیتن  و یا بالکێش ئەوە کو ب ناڤێ بەرهەمێن خومالی دهێنە فرۆتن .

نەبوونا هزر و رامانەکا باش لسەر وى کەرتى وەساکریە کو ناڤێ گەشتیار جهێ خو نەکریە و ب تنێ وەک سەیرانکەر دهێنە تەماشەکرن کو بتنێ سەیرانکەر دگەل مالباتێن خو سەرەدانا وان بکەن و ناڤێ گەشتیار ب تەمامى ب شاشى ڤە هاتیە بەحسکرن و ئەڤە ژى لاوازیا کەرتێ گەشتیاریێ نیشان ددەت .  

ئەو کارێن کو دڤیت بهێنە کرن گەلەکن و چێ دبیت نەک ب تەنێ حکومەت ، بەلکو کەرتێ تایبەت ژی بشێت هند ژ وان کاران ئەنجام بدەت، ژ وان دەرخستنا ناسناما جهێن دیرۆکی یێن هەرێمێ و دانا زانیاریێن ناسنامەیێ لسەر وان ئاسەواران دێ بیتە پێنگاڤەکا باش، کەرتێ تایبەت و تۆرێن گەشتو گوزاری ژی دشێن ب کۆمکرنا زانیاریان کو بدەنە گەشتیاران دێ زێدەتر بالا وان بخو کێشیت و داهاتەکێ باشتر ژى بۆ تورێن خۆ پەیدا کەن .

پاقژکرنا جهێن دیرۆکى ژ ئاسەوارێن گلێش و داروبەرێن هەرفی و زێدە کو نە گرێدایی وێ نە و سنوردارکرنا وان ب ئاڤاهیێن جوان و چێکرنا ناسناما وان و دانانا وان، دبیتە سەدەم کو خەلکێ دەڤەرێ ژی زێدەتر گرنگی بدەنە وان جهان و رێزێ ل کلتور و ئاڤاهیێن خوە یێن کەڤنار بگریت کو وەکو سەرمایەکێ نیشتیمانی یا هەر نەتەوەیەکێ یە .

و دگەل وان ژی گرنگی دان ب چاندا گەشتکرنێ یە د ناڤ وەلاتیان دا، کو د بەرێ دا خەلک و ب تایبەتى ژى زانایان بۆ پرکرنا تورکێن زانستێن خۆ گەشت دکرن و ل جیهانێ دگەریان، ئەڤە دبیتە ئەگەرێ گەشەکرن و فێربوونا وێ چاندێ داکو مفایى ژێ وەربگرن، و دا بەرهەمێن مە یێن گەشت و گوزارى زێدەتر رەنگ ڤەدەت، و گەشتیارێن بیانى ژى بو دیتنا جهێن مە یێن دیرۆکى زەحمەتێ ناکێشن .


زێدەتر