سۆرانی  |  بادینی  |  English      

حوکمێ ئۆتۆقراتی چ یە؟

سەجاد شنگالی

رۆژنامەڤان و چالاکڤان
  25/04/2021  |    886 جار خوێندراوەتەوە

 جۆرەکی دەستهەلاتی یە، دڤێ جۆری دا دەستهەلاتا سیاسی ددەستێ ئێک کەسی دایە ئەو ژیک برێکا دامەزراندنێ یە نەک هەلبارتنان. پەیڤا "ئۆتۆقرات" بنیاتێ وێ یۆنانی یە برامانا (دەستهەلاتا تاک ، یان ژیک ئەو دەستهەلاتا کو کەسەک بتنێ برێڤە دبەت).

ئۆتۆقرات دەستهەلاتەکا زۆرە ملی یە" هندەک جاران دهێتە ناڤکرن ب دیکتاتۆریەتێ بەلێ جیاوازیەک دناڤبەرا وان دا هەیە، ئۆتۆقرات هەڤواتایا دیکتاتۆریەتێ نینە ، ئەڤ پەیڤە هاتیە چێکرن بۆ ژێک جوداکرنێ  د و  ناڤبەرا رژێمێت نوی ئەوێن ل سالا 1923 دیاربووین.

و دناڤبەرا دیکتاتۆریەتێن تەقلیدی، هەروەسا ئۆتۆقراتیەت هەڤواتایا دیکتاتۆریەتا لشەکەری ژیک نینە، بۆ نموونە ئۆتۆقراتیەتا لیبرالی رێز ل ماف و ئازادیا تاکان دگریت.

زاراڤێ خاوەنداریا دەستهەلاتێ جودایە ژ ئۆتۆقراتییەتێ د (میراتیا حوکمی بەروڤاژی دکەت) لسەر هندێ را هندەک میڕاتێت سەلەفی بتایبەت نۆژدارێت رووسی خودان ناسناڤێ ئۆتۆقراتی بوون ، د مێژوویێ دا بۆ مە دیار دبیت کو گەلەک سەرکردەیان وەلات ب جۆرەکێ ئۆتۆقراتی برێڤەدبرن بەلێ ژ دوماهیکێ ڤە بێ هێزبوون و نەمان پشتی کو  دەستور داناینو مافێ مللەتی دانێ بۆ دروستکرنا بریارا خۆ ب خۆ ب رێکا نوێنەرێت خۆ د دەستهەلاتێ دا.

ئۆتۆقرات پێدڤی ب هندەک دەزگەهـ و کەسانە د کۆمەلگەهێ دا بۆ هندێ یە بشێت حوکمی ل مللەتی بکەت. کێم ژ دەستهەلاتدارێ ئۆتۆقرات  شیان دەستهەلاتێ ل مللەتی بکەت بێ هاریکاریا وان، بارا پتر یا دەستهەلاتدارین ئۆتۆقرات پشت ب چینا پاک و لەشکەری دبەستین  یان ژیک بشت دبەستین ب سەرکردێن ئۆلی چنکو د رۆلێ خۆ دا  شۆرەش دژی دەستهەلاتداری دکرن یان ژیک دکوشتن ژبەر هندێ زۆر یا ب زەحمەتە جوداهیێ دناڤبەرا ئۆتۆقراتیێ و ئۆلیگراشیێ بکەن ژبەر کو رامانا ئۆلگراشی ئانکو کوشتنا دەستهەلاتداری.

دوو جورێت ئۆتۆقراتیێ هەنە یا ئێكێ ئۆتۆقراتیا ئاشکرا یا دوویێ ئۆتۆقراتیا ڤەشارتی

زێدەتر