سۆرانی  |  بادینی  |  English      

سێ سال بسەر داگیرکرنا عەفرینێ دا دەربازبوون

  2021-03-19  | 
 تۆڕا نووچەیا ژیان
پشتی بەرخۆدانا ٥٨ رۆژان هێزێن دەولەتا تورکیا و گرۆپێن توندرەوێن گرێدایی وێ دەرباسی ناڤەندا باژارێ عەفرینێ بوون، وان هێزان ب ئێکەم کارێ خۆ پەیکەرێ کاوەیێ ئاسنگەر شکاند و ژناڤبر دیڤدا ژی دەست ب دەربەدەرکرنا وەلاتیان و ب تایبەت کوردان کر .

بەریا سێ سالان و ل رۆژا ١٨ێ ئادارا ٢٠١٨ێ هێزێن تورکیا و گرۆپێن توندرەوێن گرێدایی وێ باژارێ عەفرینێ داگیرکر، ئارتێشا تورکیا بالافرێن پێشکەفتی و چەکێن گران یێن مۆدێرن د شەرێ عەفرینێ دا بکارئینان .

هێزێن ناڤدەولەتی ژی ل هەمبەر هێرشێن تورکیایێ بێدەنگ مان، کو ب زێدەتری ٥٠ بالافرێن شەڕی و هزاران چەکدران هێرشا سەر عەفرینێ دەستپێکر.

خەلکێ عەفرین و شەرڤانێن کورد ٥٨ رۆژان بەرخوەدانەکا مەزن نیشان دان، شەرێ عەفرینێ د ناڤ کوردان دا وەکی بەرخوەدانا سەردەمی هاتە بناڤکرن .

د ئەنجاما شەرێ عەفرینێ دا ب سەدان وەلاتیێن سڤیل شەهید بوون و ب سەدانێن دی ژی بریندار بوون، هەروەسا نیزیکی ٣٥٠ هەزار وەلاتیێن سڤیل ژ ترسا گرۆپێن چەکدار و ئارتێشا تورکیایێ و بۆ پاراستنا گیانێ خۆ ژ عەفرینێ دەرکەتن و ل کەمپێن هەرێما شەهبایێ یا ناڤبەرا کۆبانێ و عەفرینێ دا ئاکنجیبوون .

ل گۆری ئاماران ب تنێ ژ سەدی 15ێ یا وەلاتیێن کورد ل عەفرینێ مانە و مال و مولکێن وان کوردێن کو ئاوارەبووین ب سەر عەرەب و تورکومانێن حەلەب و ئیدلبێ دا هاتنە پارڤەکرن .

بڤێ ژی ب تەمامی دەست ب گوهەرتنا دیمۆگرافیا عەفرینێ کرن، هەر ل گۆری ئامارێن کو ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ هاتنە بەلاڤ کرن، هزاران مالباتێن عەرەبێن غوتە، دەرعایێ، جندرێس، مابەتا و بلبلێ ل جهێن کوردان هاتنە بجهکرن .

سازیێن مافێن مرۆڤی ل رۆژئاڤایێ کوردستانێ دیاردکەن کو د هەیاما ڤان سێ سالان دا زێدەتری ٦٠٠ وەلاتی هاتنە کوشتن و زێدەتری ٧٠٠ کەس ژی برینداربوونە کو د ناڤا وان دا سەدان ژن و زارۆک هەنە، ئەڤە ژبلی کو د وێ هەیامێ دا زێدەتری حەفت هزار کەس دەستەسەرکرنە کو سێ هزار و ٥٠٠ کەس بێسەروشینن و چارەنڤیسنێ وان دیار نینە، هەروەسا ب سەدان ژن ڕەڤاندنە و کوشتنە و دەستدرێژی کرینە سەر .

گروپێن چەکدارێن ناڤا عەفرینێ ب ئاراستەیا ئاخافتنا تورکیا بنپێکاریێن مەزن ل وی باژاڕی ئەنجامدانە و دەست ب گوهەڕتنا ناڤێن ئاڤاهیان و ڕێڤەبەریان کرنە بۆ زمانێ تورکی، وەک گوهەڕتنا ناڤێ گۆڕەپانا نەورۆز بۆ سەلاحەدین و گۆڕەپانا کاوەیێ ئاسنگەر بۆ چلەیا زەیتۆنێ، هەروەسا زمانێ تورکی کریە زمانێ خاندنێ و هەر زوو ژی پارەیێ تورکی ل وی باژاڕی کرنە فەرمی.

د ڤان سێ سالان دا ئارتێشا تورکیا و گروپێن گرێدایی وێ زێدەتری ٢٠ جهێن سەردەمێن وەکی میتانی، مادی، ئاشوری و سەردەمێن دی یێن کەڤنار تەقاندن و ژناڤبرنە، هەروەسا چەندین جهێن ئاینی یێن پێکهاتەیێن دیێن عەفرینێ تێکدان ژ وان ژی مەزار و پیرۆزیێن ئێزدیان  کو زێدەتری ٢٠ گوندێن عەفرینێ پێکدئینن .

ژ بلی زیانێن گیانی و تالان و دزینا مال و مولکێ وەلاتیان ب هزاران دارێن زەیتونان هاتن ژ ناڤ برن و شەوتاندن و دەست ب سەر نیزیکی ٣٠٠ هزار تەنێن بەرهەمێن زەیتونێ دا گرتن .

نها کو سێ سال دەربازدبن و هەیا نها ژی چ لیژنەیەکا ڤەکۆلینێ لسەر ڤان هەموو بنپێکاریێن تورکیا ل وی باژاڕی نەهاتنە پێکئینان و جڤاکا ناڤدەولەتی ژی وەک ئێکەم ڕۆژا دەستپێکرنا وان هێرش و داگیرکرن و هوڤاتیێ ب بێدەنگ و چاڤ گرتی مایە و چ کارەک نەکرینە کو خەلکێ عەفرینێ یێ ئاوارە و یێن بن زولما ڤێ داگیرکاریێ دا دژین ڕزگار بکەن و دووبارە ڤەگەڕینن ژیانا ئازاد.

هەروەسا عەفرین و زەیتون و ڕەسەناتیا وی باژاڕی ژ گۆهەڕتنا دیموگرافیێ بپارێزن و جارەکا دی بۆ باوەشا خودانێن وێ یێن ڕاستی ڤەگەڕینن .