رووەكخۆری روو لە هەڵكشانە

كۆلیسترۆل تەنها لەو چەورییانەدا هەیە كەبەرهەمی ئاژەڵن
ڤیستیڤاڵی ڕوەك خواردن لە تایلەند

ژیان: پەیام حازم

ژمارەی ئەوكەسانەی دەبنە رووەكخۆر روو لەزیاد بوونە، رووەكخۆرێك دەڵێت، ئاژەڵانیش وەك مرۆڤ گیان لەبەرن ئیدی چ پێویست دەكات روحی ئەوان ببێتە ژمە خۆراكێكی ئێم، بەرپرسی رێكخراوی ڤیگنەكانی كوردستان(رووەكخۆری) باس لەوەدەكات كە بڵاوبوونەوەی نەخۆشی جۆراوجۆر یەكێكە لە هۆكارەكانی زیاد بوونی روەكخۆری.

تارا فەریق، یەكێكە لەو كەسانەی كەبوەتە رووەكی بۆ ژیان دەڵێت "چەند هۆكارێك وایكرد ببمە رووەكی، یەكێك لەوانە بیرم لەوە دەكردەوە ئاژەڵانیش وەك ئێمە خاوەن رۆح و هەستن چۆن من بتوانم گۆشت و بەرهەمەكانی ئەوان بخۆم یاخود لە پێستی ئەوان جل و بەرگ بپۆشم، بۆیە بڕیارمدا ببمە روەكی".

تارا، لەبارەی هەڵوێستی خەڵك و كۆمەڵگە كە كەسێك دەبێتە رووەكخۆر ئاماژەی بەوەكرد، كە ئێمە گۆشت یان بەرهەمە شیرمەنیەكان ناخۆین كەسانی دەوروبەر لایان نامۆیەو هەندێكجار دەكەوینە بەر رەخنەیان، چونكە پێیان وایە بەهۆی ئەوەی لە ئاینی ئیسلام رێگەی پێدراوە كە گۆشتی هەندێ ئاژەڵ و پەلەوەر بخورێت، پێویستە هیچ بیانوێك نەهێنرێتەوە بۆ خواردنی گۆش، بەڵام ئێمە جگە لە پاراستنی ئاژەڵ و ژینگەو تەندروستی خۆمان ئامانجی دیكەمان نییە.

ئەم ڤیگنە زیاتر بۆ ژیان دەدوێت و دەڵێت "زۆر كات كێشەمان بۆ دروست دەبێت بۆ خواردن بەتایبەت لە چیشتخانەكان، چونكە زۆر چێشتخانە گرنگی بە خواردنی ڕووەكی نادەن".

مرۆڤە رووەكیەكانی كوردستان رێكخراو چەند گروپێكیان هەیەو مەبەستیان خەڵكی زیاتر لەخۆیان كۆبكەنەوەو كۆمەڵگا بەرەو روەكخۆری ببەن.
زانكۆ بەخشی، سەرۆكی رێكخراوی ڤیگنەكانی كوردستان (ڤیگن واتا روەكی) بۆ ژیان دەڵێت"ڤیگنەكان پابەند بوونە بە فەلسەفەیەێكی ئەخلاقی كە تێیدا ئەو كەسانەی كە باوەڕیان پێی هەیە، نەك تەنها لە خواردنەكانیان بەروبوومی ئاژەڵ بەكار ناهێنن، لە پۆشاكەوە بۆ خوارد و خواردانەوەكان، لەبەر ئەوی بڕوامان وایە كاتێك دەتوانن جێگرەوەیان هەبێت نایانەوێت ببن بە بەشێك لەو جۆرە ئازاردانەی كە لە بازرگانیكردن بە ئاژەڵ دەكرێت".

زانكۆ، باس لە گرنگی رووەكی بوون دەكات وەك لایەنی تەندروستی و ئاماژەی بەوەكرد، كۆمەڵەی خۆراكی ئەمریكی لە چەندین توێژینەوە باسی لەگرنگی رووەكخۆری كردوە بۆ جەستە و ئەوە رونكراوەتەوە كە روەكخۆرەكان هیچ كێشەیەكی تەندروستیان نابێت ئەگەر خۆراكە روەكیەكان وەك پێویست بخۆن".

رونیشكردەوە، لە رێنماییە نوێیەكانی ژینگەدا گۆڕینی شێوازی خۆراك لە بەروبوومی ئاژەڵی بۆ بەتەواوی روەكخۆری باشرین هەنگاو ناو دەبرێت بۆ پاراستنی ژینگەو كەمكردنەوەی  گوشار لە سەر زەوی و مەترسی تیاچوونی ژیانی مرۆڤ لە سەرزەوی، هەروەها بڕینەوەی دارەكان و لەوەرگاكان هۆكاری سەرەكی بەرزوبوونەوەی پلەی گەرمایی زەوییە.

بەبڕوای زانكۆ چەندین هۆكار هەیە بۆ زیادبوونی روەكخۆری، بەڵام لە سەرەكیترین هۆكارەكان گۆڕینی شێوازی ژیانی مرۆڤ و بەجۆرێك كە چیتر ئەو شێوازە خۆراكە تووشی نەخۆشی ناكات، هەروەها گەڕانەوە بۆ سروشت و گرینگی دان بە تەندروستی و لایەنە ژینگەیی ئەم بابەتە وایكردووە كە خەڵكانێكی زۆر ببن بە روەكی. 

بەردەوام مقۆمقۆ لەنێوان كەسی گۆشتخۆر و رووەكخۆرەكان بوونی هەیە، بۆیە روەكخۆرەكان بەردەوام چاویان لەوەیە گۆشتخۆرەكان باوەڕیان بۆ دروست بێت و ببن بە رووەكی، وەك زانكۆ ووتی "لە سەرەتادا نەخواردنی گۆشت و بەروبوومی ئاژەڵی لای كەسانی گۆشتخۆر نامۆیە، بەڵام كاتێك زیاتر بۆیان باس دەكەین و ئاشنا دەبن ئەوا ئەگەر لەیەكەم گفتوگۆ ئەو باوەڕەیان بۆ دروست نەبێت ئەوا لە دووبارە بوونەوەی گفتوگۆ بیر لەنەخواردنی گۆشت دەكەنەوە".

سەبارەت بە دروستكردنی رێكخراوەكەیان (رێكخراوی ڤیگنەكانی كوردستان) زانكۆ بەخشی ئاماژەی بەوەكرد، لە ساڵی رابردوو چەندین سمیناریان كردووە لە خوێندنگەو زانكۆكان، چەندین چاوپێكەوتنی میدیاییان ئەنجامداوە، رۆژی 1ی تشرینی دووەم وەك رۆژی روەكخۆری دیاریانكردووە، لەو رۆژەدا نامیلكەو پەرتووك كە هۆشیاری دەربارەی بوون بە ڤیگن و چۆنیەتی رێكخستنی ژەمە خۆراكیەكانی تێدا ئاماژە پێكراوە بڵاودەكەنەوە.

بیروباوەڕی (veganism) بەو كەسانە دەوترێت كە نە ئاژەڵ و نە بەرهەمەكانی ئاژڵ دەخۆن و بەكاردێنن، لە وڵاتێكی وەك هیندستان رووەكخۆری رەگوڕیشەی مێژوویی و ئاینی و فەلسەفی هەیە.

پسپۆرانی تەندروستی چەندین توێژینەوەیان ئەنجامداوەو جەخت كۆلیسترۆل تەنها لەو چەورییانەدا هەیە كەبەرهەمی ئاژەڵن، بۆیە ئاستی كۆلسترۆڵی روەكخۆران نزمەو لەم حاڵەتانەشدا تووشبوون بەنەخۆشییەكانی فشاری خوێن، تەسك بوونەوەی دەمارەكانی خوێن و سەكتەی دڵ و مێشك نامێنێ.




تۆڕی هەواڵی ژیان بەرپرس نییە لە ناوەڕۆکی ئەم نوسینە