دەزگای مین؛ لەژێر چاویلكەی وردی دیوانی چاودێری دارایی دەرناچێت

دیوانی چاودێری دارایی: دەیان ملیۆن دینار لەخواردن‌و بەنزین خەرجكراوە بۆ بەبێ رونكردنەوە
دیوانی چاودێری دارایی هەرێم رەخنە لەبەشی وردبینی دەستەی دەزگای مین دەگرێت

ژیان: بەرهەم ئەحمەد

دیوانی چاودێری دارایی هەرێم رەخنە لە دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مین دەگرێت لەوەی بەشێوەیەكی یاسایی‌و نەیتوانیوە كاروبارەكانی خۆی بەڕێبخات، لەسەرۆكی دەزگاكەوە تا بەشە بچوكەكانی دەزگاكە دەخاتە بەر نەشتەری رەخنە.

راپۆرتەكەی دیوانی چاودێری دارایی سەرەتا كەشفی سندوقی داهاتی دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مینی كردووە ئاماژە بۆ ئەوەدەكات، داهاتی دەزگاكە زیاتر لە ٩٢٢ هەزار دۆلار بووە، كە ئەوەش بەفەرمانی ئەنجومەنی وەزیران لەڕێگەی دوو حسابی ژمێریارییەوە هەڵگیراوە.

دیوانی چاودێری دارایی ئاماژە بە لیژنەیەك دەكات كە ١٠% كۆی ئەم داهاتەیان دابەشكردووە بەسەر چەند فەرمانبەرێك، كە سەرۆكی لیژنەكە ناوی (سیراج بارزنی)یە وەكو سەرۆكی دەزگا ناوی هاتووە.

١٠% داهات دابەشكردووە بەسەر چەند فەرمانبەرێك، كە سەرۆكی لیژنەكە ناوی (سیراج بارزنی)یە وەكو سەرۆكی دەزگا ناوی هاتووە

بەشی دووەمی راپۆرتەكە تایبەتە بەبەشی كارگێری لەم بەشەدا دووبارە ناوی (سیراج بارزانی) دەهێنێتەوە‌و كە فەرمانێكی نهێنی لەگەڵ چەند كەسێك گواستراوەتەوە بۆ سەرۆكایەتی دەزگاكە، ئەوەش پێچەوانەی رێنماییەكانە‌و هیچ ناونیشان‌و پلەیەكی وەزیفی نیە‌و سەرۆكایەتی دەزگاكە دەكات، ئەوە لەكاتێكدایە دەبوو بەفەرمانێك ناونیشان‌و دەسەڵاتەكانی دیاریبكرایە.

لەلایەكی دیكەوە هەر لەبەشی كارگێری دیوانی چاودێری دارایی رەخنەی ئەوە دەگرێت (گشت بەراییەكان) بەتایبەت بەرایی ژمێریاری لەبەشی كارگێڕی هەڵدەگیرێن.
تیمەكەی دیوانی چاودێری دارایی بەشی سێهەمی راپۆرتەكەیان تایبەت كردووە بەبەشی (كۆگا)ی دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مین.

تیمەكە رەخنەی ئەوە دەگرێت پێچەوانەی ئسوڵی كاری كارگێڕی، دەزگاكە تۆماری ژمێریاری تایبەت بەتۆماری كەلوپەلی هاتووە (١٣أ)ی بەكارنەهێناوە لەبری ئەوە كەلوپەلی هاتوویان بە كۆمپیوتەرنوسیوە، هاوكات لیستیان نەبووە بۆ تۆماركردنی ئەو كەلوپەلانەی كە لەكاركەوتون لەكاتێك كەلوپەلێكی زۆر بەكارهاتوو لەفەرمانگە بوونیان هەیە.

هەر لەم بەشە باسی چەندین ئۆتۆمبێڵ دەكات كە لەبەشی كۆگاكە كەوتوون، لەناویاندا باسی ئۆتۆمبێلێكی جۆری فریاكەوتن(ئیسعاف) دەكات كە بەبیانوی ئەوەی بەبەنزین كاریكردووە، ئەم ئۆتۆمبێلە مەترسیدارە بەكارهێنانی لەناو كێڵگە.

بەشی سێهەمی راپۆرتەكە تایبەتە بەخەرجیەكانی دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مین، لەیەكەم خاڵدا راپۆرتەكە سەرسوڕمانی خۆی نیشان دەدات بەرامبەر كارێك كە لەگەڵ رێكاری ژمێریاری ناگونجێت ئەویش ئەوەیە، هەموو خەرجیەك دەكرێت پێویستە (داواكاری كڕین) هەبێت، بەڵام ئەم دەستەیە ئەوەی نەبووە، ئەمەش بەلای دەزگاكەوە ئەوەی گەیاندووە، كە بۆ خەرجییەكانی فەرمانگەكە فەرمانی بەڕێوەبەری دەستە وەرنەگیراوە، نمونەی خەرجكردنی (٢ ملیۆن دینار) دەهێنێتەوە بۆ فەرمانبەران كە بەو شێوەیە خەرجكراوە.

پاداشتی 61 فەرمانبەر كراوە، ئەم فەرمانبەرانە واژۆەكانیان وەك یەكە

ئاماژە بۆ ئەوەكراوە، ئەم هەڵە ژمێریارییە لە دەستەی (سۆران‌و دهۆك) دووبارە بونەتەوە‌و چارەسەرنەكراوە، تەنانەت لەكاتی وردبینكردن كێشەی زۆریان بۆ دروستبوو.

دیوانی چاودێری دارایی هەرێم رەخنە لەبەشی وردبینی دەستەكە دەگرێت‌و بەبێهێز وەسفی دەكات‌و دەڵێت "دوای لێكۆڵینەوە بۆمان دەركەوت بەڕێوەبەری وردبینی دەرچووی بەشی یاسایە"، وە رەخنەكانی وردكردووەتەوە زیاتر لەوەی كە (دەرخستەی ئیدخال مەخزەنی‌و ئیخراج مەخزەنی بۆ كەلوپەلەكان نەبووە، لیژنەكان واژووی پسوڵەكانیان نەكردووە، لەلایەكی ترەوە بۆنەی پسوڵەكان دیارینەكراوە).

پاشان راپۆرتەكە یەك یەك ئەو نمونانە دەهێنێتەوە كە بەشی كڕینی كەلوپەل هەیانە‌و پێی وایە هەڵەی زەقی ژمێریاری تێدایە دوور لەرێكاری ژمێریاری كاری لەسەركراوە.

سەرەتا باسی كڕینی ئۆتۆمبێل دەكات‌و ئاماژە بە بەڵگەنامەیەكی خەرجی تایبەت دەكات، ئەم بەڵگەنامەیە كە تایەی پێكڕاوە (داواكاری پێشكەش بەسەرۆكی دەزگانەكراوە، بەروار لەسەر پسوڵەكە نەبووە، ئەندامانی لیژنەی كڕین واژۆیان نەكردووە، پێشتر بڕیاری لەكەڵخستنی بۆ نەكراوە).

پاشان رەخنە لەچەندین بڕگەی دیكەی تایبەت بەخەرجی دەزگاكە دەگرێت كە پێكهاتووە لە (ریكلامكردن، كڕینی موكێت، كرێی دەستی دانانی سیرامیل لەدهۆك، كڕینی خواردن، چاككردنی ئۆتۆمبیل لە سۆران) كە هەموویان هەڵەی ژمێریان تێدایە گومانی گەندەڵیان لەسەرە.

لەكۆتایی بەشی خەرجییەكاندا، دیوانی چاودێری دارایی تێبینی گشتی لەسەر بەشی خەرجییەكانی  دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مین هەیە ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، ئەم دەزگایە بەشێك لە پسوڵەكانی ئینگلیزین خەرجیان كردووە بۆ خول كە نەزانراو چیە، پاشان نمونەی پسوڵەیەك دەهێنێتەوە كە تایبەت بوو بە خواردەمەنی (باوكی شەهاب) كە ٥٩ كەس نانی نیوەڕۆیان خواردووە، بەڵام كەس نەیزانیووە مەبەستی ئەم نانخواردنە چی بووە.

هاوكات بەناوی چاككردنەوەی كارەبا پارە خەرجكراوە بەبێ ئەوەی "یاداشتێك هەبێت"، یان ئامانجی چاككردنەوەكە هەبێت، ئەمە جگە لەوەی پاداشتی (٦١) فەرمانبەر كراوە ئەم فەرمانبەرانە واژوەكانیان زۆرینەی زۆری لەیەكتر دەچن.

لەخاڵی ٥ی تێبینیە گشتیەكانی دیوانی چاودێری دارایی هەرێمی كوردستان ئاماژەی ناڕوونی خەرجكردنی بڕی (٤ ملیۆن‌و ١٥٠ هەزار) دیناری كردووە كە بۆ گازوایل خەرجكراوە بەبێ ئەوەی ئامانجی خەرجیەكە روون بێت، ئەمە جگە لەوەی گوژمەیەكی ٥ ملیۆن دیناریش بەهەمان شێوە خەرجكراوە.

سیراج بارزانی، وەك سەرۆكی دەستە كاردەكات، بەڵام ناو ناونیشان‌و دەسەڵاتەكانی دیار نییە

دیوانی چاودێری دارایی دوای ئەو رەخنانەی دەزگای گشتی هەرێم بۆ كاروباری مین گرتووە (گوتارێكی گاركێڕی) دەركردووە‌و داوكارە چاكسازی لەو بڕگانە بكرێت كە لەڕاپۆرتەكەی دیوان هاتوون.

جگە لەچاكساز لە بابەتی خەرجییەكان‌و كۆگاو بەشی كارگێڕی، هاوكات داوادەكات سەرۆكی دیوان سەردانی ئەنجومەنی وەزیران بكات سەبارەت بەرپرسی دیاریكردنی ناو ناونیشان‌و دەسەڵاتەكانی، لەگەڵ ئەوەش پێویستە دابەشكردنی ١٠%ی داهاتی دەستەكە لەسەر بنەمایەك دابەشبكرێت بەجۆرێك نیگەرانی لای فەرمانبەران دروست نەكات.

گوتارە ئیدارییەكە داواش دەكات، ئەو سەرپێچیە كارگێریانە لە پسوڵەی خواردن‌و كڕینی بەنزین هۆكارەكانی بنوسرێت‌و مەرجی یاسایی تێدا بەدیبهێنرێت، ئەمە جگە لەوەی داوای كردووە "سەرپێچییەكانی دەزگای مین لەدهۆك چارەسەر بكرێت".