سابیر ئیسماعیل: گۆڕان سەركەوتوو نەبوو لە دیاریكردنی كاندیدەكان


ژیان: تەرزە عەباسی
ئەندامێكی جڤاتی گشتی بزووتنەوەی گۆڕان دەڵێت، مەكۆی هەولێری بزووتنەوەی گۆڕان زۆر نیگەرانە لە دەستنیشانكردنی كاندیدەكانی پۆستی وەزیرەكانی پشكی بزووتنەوەكە، پێشی وایە، كابینەكەی مەسرور بارزانی سەركەوتوو دەبێت.

دكتۆر سابیر ئیسماعیل، ئەندامی جڤاتی گشتی بزووتنەوەی گۆڕان لە چاوپێكەوتنێكی ژیان، باس لەوە دەكات، بزووتنەوەی گۆڕان لە دروشمە سەرەكیەكانی لایداوە‌و كاك نەوشیروانیش گۆڕانەكەی خۆی ناناسێتەوە.

ژیان: تێڕوانینی بەڕێزتان بۆ كابینەی نۆیەمی حكومەتی هەرێم چی یە؟

سابیر ئیسماعیل: تێروانینەكان بۆ حكومەت جیاوازە، من كاتی خۆی پێنج مانگ پێش ئێستا لە دانیشتنێكی برادەرانە، وتومە سەركەوتووتر دەبێت لە هەشت كابینەكەی دیكە، هۆكاری سەركەوتنەكەشی ئەوەیە ئەوەی سەرۆكایەتی ئەم حكومەتە دەكات مەسرور مەسعود بارزانی-ە، دەتوانم بڵێم كەسی یەكەمە لەدوای باوكی لەناو پارتیدا، هەروەها پێگەیەكی جەماوەریی بەهێزیشی هەیە‌و شارەزاییەكی زۆر باشیشی هەیە لە بارەی ئەو كەسانەی كە گەندەڵییان كردووە، چونكە ئەمە ئەركی خۆی بووە، لە ئاسایش‌و ئاژانسدا بووە، لە راستیدا مەسرور كۆمەڵێك زانیاری باشی لەلایە، كە دێت كار دەكات هەموو ئەو شوێنانەی كە لاوازن‌و گەندەڵی تێدا دەكرێت، من ناڵێم دەتوانێت لە سەدا سەد بنەبری بكات، بەڵام دەتوانێ قۆناغێكی زۆر باش ببڕێت لە بنبڕكردنی گەندەڵی، لەلایەكی دیكەشەوە لە ڕاستیدا تا ئێستا حزب تەداخولی حكومەتی دەكرد، ئێستا كاك مەسرور بەخۆی هەم حكومەتە هەم حزبە، ناكرێت ئەو بڵێت حزب تەداخولی كاری من دەكات، كەواتە لێرە بەهێزە. جگە لەمەش هێزەكەی كاك مەسرور هی ئەوەیە خەڵكێكی زۆر بە ئەمەلی گۆڕینی دەموچاوی ئەو حكومەتە بوو، ئێستا كە ئەم حكومەتە دەموچاوی خۆی گۆڕیوە، دڵنیام خەڵك لەم حكومەتەدا زیاتر خزمەت دەكرێن، بەمەرجێك تەگەرەی لەناكاو نەكەوێتە پێش حكومەتەكە، گەر سەیر بكەین %75 هێزی حكومەت لای كاك مەسرور خۆیەتی‌و %25ی لای وەزیرەكانی دیكەیە، لەبەر ئەوەی ئەو وەزیرە بەڕێزانە لەڕاستیدا كاك مەسرور خۆی هەڵینەبژاردوون، دەتوانم بڵێم لەسەری فەرز كراوە. هەموو ئەو حزبانەی ئەو وەزیرانەیان ناردووتە حكومەت لەسەر بنەمای شارەزایی‌و پسپۆری نەبووە، بەڵكو لەسەر بنەمای خزم خزمێنە‌و بەرژەوەندی ژێربەژێر بووە بە حزبەكەی خۆشمەوە، بۆیە ناوبراو دەبێت كۆمەڵێك ڕاوێژكاری زۆر باشی هەبێت تا قەرەبووی نەشارەزایی خەڵكانێك لەو وەزیرانە بكاتەوە، جەخت لەوەشدەكەمەوە كە مەبەستم هەموویان نیە.

ژیان: دەوترێت كە لە ئێستادا بزووتنەوەی گۆڕان لە دروشمە سەرەكیەكانی خۆی لایداوە، قسەی تۆ چیە لەسەر ئەمە؟

سابیر ئیسماعیل: لەڕاستیدا بەڵێ وایە، گۆڕان دروشمەكانی لەسەرەتادا بەهێز بوو، هەرهەمووی وابوو كە خزمەتی خەڵكی پێدەكات، من وابیردەكەمەوە هەموو قۆناغێك پێویستی بە قسەو دروشمی خۆی هەیە، گۆڕان لەسەرەتادا گەر وای نەكردایە نەیدەتوانی 25 كورسی بەدەستبهێنێت، بەڵام لەئێستادا لەبەر ئەوەی ناكرێت ئەو دروشمانە بەردەوام بمێننەوە، لەبەرئەوەی ئەم قۆناغەی ئێستا پێویستی بەوەیە ئەگەر هاتوو هەموو بەئاشتیانە حكومەتێك دابمەزرێنین كە حكومەتێكی هەموان بێت. من كاتی خۆی وتوشمە دانانی كارنامەی حكومەت بە تەنها ناكرێت دەبێت هەموو حزبەكان بەشدارییان تێیدا هەبێت، بەڵێ پارتی هێزی یەكەمە بۆی هەیە بڵێ ئەمە بەرنامەكەمە، ئەو حزبانەی دەتانەوێ بێنە ناوی چەندتان پێی ڕازین‌و چەندتان پێی ناڕازین‌و گەر پێی ناڕازین پێشنیارتان چیە، لەڕاستیدا ئێمە گەر بمانەوێت خزمەتی میللەت بكەین بەمشێوەیەیە. گۆڕانیش لەڕاستیدا كە من یەكێك بووم لەوانەی هاندەر بووم كە بەشداری لە حكومەتدا بكات‌و لەوێوە خزمەتی خەڵك بكات. ئەو دروشمانەی گۆڕان یان هەر حزبێكی دیكە لەكاتی خۆیدا مافی خۆی بووە‌و لە ئێستاشدا مافی خۆیەتی كە بەدروشمێكی هێمنانە‌و لەسەرخۆ كارەكانی ڕاپەڕێنێت.

پەرلەمانتارەكانی فراكسیۆنی گۆڕان لە بەغداد ڕێگەیان نەدا كەسانی نوێ‌و بە ئەزموون خۆیان كاندید بكەن، بۆیە دەبێت پێش ئەوەی ڕەخنە لە گۆڕان بگرن، ڕەخنە لە خۆیان بگرن


ژیان: باس لەوە دەكرێت گەر كاك نەوشیروان زیندوو بوایە گۆڕانی نەدەناسیەوە، بۆ؟

سابیر ئیسماعیل: لەڕاستیدا هەموو حزبێك كە دروست دەبێت كۆمەڵێك كێشە بەدوای خۆیدا دەهێنێت، بەتایبەتیش گۆڕان كە حزبیك بوو بێ ئایدۆلۆژیا بوو، ئەمە ڕاستیەكە‌و ناشاردرێتەوە، واتە لە بەهێزترین عەلمانی كە تیایەتی تا دەگاتە بەهێزترین ئیسلامی توندڕەو، هەموو لەناویدا كۆبوونەتەوە بەناوی ئەوەی كار دەكەین بۆ بەدیهێنانی دادپەروەری بۆ خەڵكی كوردستان، من خۆم یەكێك بووم لەوانە كە چومە ناو گۆڕان‌و لەبەر دادپەروەریەكەی چووم، بەڵام ئێستا لە هەندێك لە برادەرانی خۆمان لە ڕێڕەوی ڕاستەقینەكەی لایانداوە. ئەوەی وایكردووە كە لێی لابدەن ئایدۆلۆژیا نیە، بەڵكو بەرژەوەندی خۆیانە، بۆیە ئێمە ئەوكەسانەی كە دەمانەوێ گۆڕان بەهەمانشێوەی جاران بمێنێتەوە بۆ ئەوەی زیاتر خزمەتی خەڵكی كوردستان بكەین، ئێمە لەگەڵیاندا ناڵێین لە سەنگەرین، بەڵام لە شەڕێكی قسەداین. لەبەرئەوەی ئێمە قبوڵمان نیە گۆڕان بەمشێوەیە بەرێوەبچێت، بۆیە كاك نەوشیروانیش گۆڕانەكەی خۆی ناناسێتەوە، لەبەر ئەوەی هەندێك كەس لە پرەنسیب‌و پەیرەو‌و بەرنامەی بزووتنەوەكە لایانداوە. واتە هەرچەندە لەناو گۆڕان بێت‌و گۆڕانخوازیش بێت ناتوانین پێی بڵێین گۆڕانخواز. مەرج نیە هەموو ئەوانەی لەناو گۆڕاندان گۆڕانخواز بن. باشترین نموونەش ناردنی ئەو چوار وەزیرەیە بۆ ناو حكومەت، ئێمە چەند جارێك جەختمان لەوە كردەوە گۆڕان دەبێت بتوانێت خۆی بگۆڕێت، دەبێت بتوانێت چوار ساڵ جارێك خەڵك ئامادە بكات بۆ پەرلەمان‌و كادری نوێ‌و خەڵكانێكیش ئامادە بكات بۆ چونە ناو حكومەت. ئێمە ئەوانەی بەرژەوەندی گۆڕانمان دەویست وتبومان كە دەبێت ئەو كەسەی پێشتر لە حكومەت بووە یان پەرلەمانتار بووە دەبێت دوای تەواو كردنی ئەو قۆناغەی لە مەكۆیەكی بزووتنەوەكە خزمەت بكات نەك دووبارە كاندیدیان بكەنەوە، بەڵام دووبارە دیتمانەوە‌و ئەوەش كێشەی سەرەكی ئێمە‌و نیگەرانییەكانی ئێمەیە لە بزووتنەوەكە.

وەزیری بازرگانی‌و پیشەسازیی  پسپۆرییەكەی هیچ پەیوەندییەكی بە پۆستەكەیەوە نییە

ژیان: پێت وایە گەر كاك نەوشیروان ئێستا لێرە بوایە گۆڕانێكی دیكەی لەناو گۆڕان دروست دەكرد وەك چۆن ڕیفۆرمی لەناو یەكێتیدا دروستكرد؟

سابیر ئیسماعیل: لەناو هەموو حزبێك هەروایە، گۆڕان لەبەر ئەوەی لەڕووی چەكدارییەوە چەكی بەدەست نیە‌و لەڕووی ڕووبەری شوێنێكی جوگرافی لەبەردەستیدا نیە، من شتەكە پێوانە دەكەم بە برادەرانی پارتی‌و یەكێتی، هەریەكە بۆ خۆی زۆنێكی لەبەردەستدایە‌و لەشكرێكی هەیە، هەریەكەیان دەتوانن بەهەرجۆرێك لە ناوچەكەی خۆی خەڵكەكەی بژێنێت، هەموو هێزی گۆڕان پاڵپشتی ئەو خەڵكەیە‌و هەموو هێزی گۆڕان بۆخۆی ئەو دادپەروەریە‌و سەروەری یاسا‌و ئازادی دیموكراسیەیە كە لەناو حزبەكەیدا هەیە. لای ئێمە بەوجۆرەیە زۆرێك لە خەڵكان تەنها لەبەر شەخسێك‌و كەسایەتیەك پەیوەندی بە حزبێكەوە دەكات، بەردەوام وتومە ئێمە كورد لە سیاسەتدا شەخس پەرەستین، بۆ؟ بەڵێ، سەركردەكانی ئێمە زۆربەیان لێهاتوون، چۆن وەسفیان دەكەی كێشە نیە، بەڵام ئەمانە بۆ هەمیشە نامێننەوە، پێویستە ڕێبازەكانیان‌و بەرنامە‌و پەیڕەو پڕۆگرامی حزبەكە كە ساڵانە لە هەموو كۆنفرانسێكدا گۆڕانكاری تێدا دەكرێت، ئەمە ببێتە كاریزمای حزبەكە. كاتێك من دەڵێم كاك نەوشیروان كاریزمایە، ئەگەر بێت‌و ئەو كاریزما بێت ئەوا كاك نەوشیروانەكەی گۆڕان مرد‌و كاریزماش تەواو بوو، من لەگەڵ ئەوەدا نیم. بەرنامەكان‌و رێبازەكان‌و پەیڕە‌و پڕۆگرامەكە كاریزمایە، لەكوێ پێویستی بە گۆڕان هەبوو دەیگۆڕین تەنانەت ئەگەر قسەی كاك نەوشیروانیش بێت.

ژیان: بەشێك لە ئەندامانی گۆڕان لە ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق ڕەخنەی ئەوە لەگۆڕان دەگرن نەدەبوو بەشداری حكوومەت بكات‌و دەنگی بەكاندیدی سەرۆك وەزیران بجایە؟

سابیر ئیسماعیل: ڕێزم بۆ هەموو كەسێك هەیە‌و هەموو كەسێكیش ئازادە كە چۆن قسە دەكات، باوەڕناكەم ئەوان هێندەی ئێستای من لە گۆڕان نیگەران بن، با راستگۆبم لەبەر ئەوەی من خۆم لە هەموویان بەباشتر دەزانی‌و سیڤی من لەتەواوی وەزیرەكان بەهێزتر بوو، لەبەر ئەوەی دكتۆربووم‌و خزمەتێكی زۆرم هەبوو، بەڵام منیشیان كاندید نەكرد. بەڵام نابێت لەبەر هەندێ بڵیم گۆڕان نابێت بچێتە حكومەت، ئێمە دوو جڤات‌و خانەی ڕاپەڕاندن‌و خەڵكی دەرەوەمان هەیە، پرسیارمان كردووە كە ئایا لەم بارودۆخەدا ئێمە پشتی حكومەت بگرین یان نا، لەكوردستان هەموو شتێك بووەتە چاولێكەری، كەشتێك كرا خەڵكەكەی هەمووی دەیكات، ئەوەی كابینەكانی دیكەی حكومەت بەدەستیەوە دەیناڵاند گەندەڵی بوو، گەر چاوپۆشی لێنەكرایە ئاوا نەدەبوو بە چاولێكەری. جا ئەو برادەرانەی كە ڕەخنە دەگرن ئەگەر لەبەر ئەوەیە گۆڕان بۆ دەچێتە ناو حكومەت، فەرموو با گۆڕان نەچێتە ناو حكومەت، خۆ پارتی بەبێ گۆڕان ‌و یەكێتی لەڕووی یاساییەوە دەیتوانی حكومەت دامەزرێنی بەڵام كێشەی بۆ دروست دەبوو. ئەو برادەرانە بۆ ڕەخنە لە خۆیان ناگرن ئەخلاقیەن نابێت ئەگەر یەكێك جارێك ئەندام پەرلەمان بوو جارێكی دیكە خۆی كاندید بكاتەوە، تەنانەت لەناو مەكۆ بە دكتۆر یوسف‌و كاوە محەمەدیشم وتوە. ئەندام پەرلەمانەكانی بەغداش ڕێگەیان نەدا كەسانی نوێ‌و بە ئەزموون خۆیان كاندید بكەن بۆیە دەبێت پێش ئەوەی ڕەخنە لە گۆڕان بگرن با ڕەخنە لە خۆیان بگرن، نوێنەرانی كورد لە بەغدا چیان كردووە بۆ كورد.

ژیان: باس لەوە دەكرێت ئەو پێنج كەسەی ناوەكانیان داندرابوو یەكێكیان هەڵبژێرن وەك وەزیر لەسنووری مەكۆی هەولێر گۆڕانكاری كراوە، بەجۆرێك ئەوەی ئێستا لەو سنوورە وەك نوێنەری گۆڕان داندراوە ناوی خزێندراوەتە ناو لیستەكە؟

گۆڕان لە دروشمە سەرەكیەكانی خۆی لایداوە

سابیر ئیسماعیل: لەناو هەموو حزبێكدا پلە هەیە، لەسەرووی ئێمە گۆڕان سەركەوتوو نەبوو لە دیاریكردنی كاندیدەكاندا، ئەوەی خزێندراوەتە ناو ناوەكانەوە، بەڵێ هەركەس بۆخۆی هەوڵیداوە ئەوەیە كە من باسم كرد "ئەخلاقی سیاسی" ، ئێمە لە كوردستان‌و لەناو حزبە سیایەكاندا ئەخلاقی سیاسیمان كەمە. لەبەرئەوەی هەر برادەرێك لە هەر حزبێكدا دەبێت بەوەزیر‌و بەڕێوەبەری گشتی‌و ئەندام پەرلەمان هێشتا تەواوی نەكردووە، بەردەرگای ئەم بەرپرس‌و ئەو بەرپرس دەگرێت تا جارێكی دیكە دووبارەی بكەنەوە، بەڕاستی ئەمە شەرمێكی زۆر گەورەیە‌و زیاترینی شەرمەكەش بۆ بەرپرسەكانە، چونكە وا فێری كەسەكان دەكەن كە كورسی بەرنەدەن، ئەگەر خەڵك‌و كورسی‌و شوێنیش ئەو كەسەی نەوێت بەراستی ئەوە كارەساتە، بۆ حكومەت‌و حزبەكە‌و میللەت. جا برادەرانی گۆڕانیش بەڵێ وایان كرد، هەر لەسەرەتاوە هەڵبژاردنی كاندیدەكان دادپەروەری تێدا نەبوو، خزاندنە ناوەوەی ناوەكەش كەسێكە بە ناوی كاك كەمال موسلیم، ئەسڵەن ئەو دەبوو خۆی كاندید نەكردایە. چونكە پسپۆرییەكەی هیچ پەیوەندییەكی بە بازرگانی‌و پیشەسازییەوە نیە. 

ژیان: بەرپرسانی مەكۆی هەولێر زۆر لەوە نیگەرانن كە بۆ دەستنیشان كردنی وەزیرەكان گوێیان لێ نەگیراوە، بەجۆرێك چەند بەرپرسێكی مەكۆی هەولێری گۆڕان هەرێمی كوردستانیان بەجێ هێشتووە؟

سابیر ئیسماعیل: من وتم یەك لەو كەسانەم كە نیگەرانم، من لەبەر ئەوەی كە تووڕەم لێیان لە ئێستادا هاتوچۆی مەكۆ ناكەم‌و ئاگاداری ئەوانە نیم، لەبەرئەوەی ئەو برادەرانەی ئێمە ئەوانەی كە تووڕەن، هەر ئەوانە بوون دەچونە پێش دەرگاكان‌و باڵباڵێنیان دەكرد‌و مەسەلەی خزم خزمێنەیان دەهێنایە پێش، لەبەر ئەوە ئەوانە لای من زیڕۆن "سفرن".