كێن ئەوانەی دەیانەوێت جەنگ هەڵبگیرسێنن؟


ژیان: سەنگەر سەید قادر

كەمێك پێش ئێستا ترەمپ ڕایگەیاند لەگەل ئێران هەنگاوی باشیان بڕیوە لە گفتوگۆ و دانوستان و ئەمەریكا نایەوێت ڕژێمی ئیسلامی ئێران بروخێنێت، بەڵام ئایا ترەمپ وتارەكەی ڕەنگداوەی كردارەكانیەتی لە ئیستادا یان تەواو پێچەوانەیە؟

ترەمپ دەیەوێت جەنگەكە دوابخات:

دۆناڵد ترەمپ هەر لە سەرەتای هەڵمەتی هەڵبژاردنەوە شەڕی ڕاگەیاندن و دەرونی دژی ئێران دەسپێكرد و لە دوای دەستبەكار بوونیشی هەڕەشەكانی دژی ئێران كرد بەكردار و لە ٢٠١٨/٥/٨ لە ڕێكەوتنامەی ئەتۆمی ئێران كشایەوە و لە ٢٠١٨/١١/٥ سزای ئابوری  بەسەر ئێراندا سەپاند و لە ٢٠١٩/٥/٤ گەمارۆی ئابوری بەتەواوەتی خستە سەر ئێران.

لە ناو ئیدارەكەی ترەمپدا هەڵۆكانی كۆشكی سپی كە جۆن بۆڵتنی ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی و مایك پۆمپیۆی وەزیری دەرەوە پشتیوانی شەڕن، بۆڵتن كە ئەندازیاری شەڕی عێراقە پێشنیاری كردوە ١٢٠ هەزار سەرباز ڕەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بكرێت

لە وڵامدا ئێران هێرشەكانی بۆ سەر سوپای ئەمەریكا و بەرژەوەندیەكانی لە عێراق و گەروی هورمز و دەریای عومان دەستپێكرد و بنكەی سەربازی ئەمەریكی لە شارۆچكەی بەلەد و باڵوێزخانەكەی لە بەغدا و كەشتیە نەوتیەكانی كەنداوی كردە ئامانچ و لە دواین. هێرشیدا لە ٢٠١٩/٦/٢٠ فڕۆكەیەكی ئەمەریكی خستە خوارەوە.
كێن ئەوانەی پشتیوانی شەڕ دەكەن؟ 

 هەرچەندە ترەمپ دژی شەڕی ئێرانە لە ئێستادا بەڵام لەسەر ئاستی ناوخۆی ئەمەریكا و ئیدارەكەی ترەمپ چەند بەرەكی بەهێز پشتیوانی شەڕ دەكەن لەوانە:
١- لە ناو ئیدارەكەی ترەمپدا هەڵۆكانی كۆشكی سپی كە جۆن بۆڵتنی ڕاوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی و مایك پۆمپیۆی وەزیری دەرەوە پشتیوانی شەڕن، بۆڵتن كە ئەندازیاری شەڕی عێراقە پێشنیاری كردوە ١٢٠ هەزار سەرباز ڕەوانەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بكرێت و بە ٥٠٠ موشەك توانای سەربازی ئێران لەناو ببرێت.

بەڵام پلانی مایك پۆمپیۆ جیاواز ترە و پیشنیاری كردوە سزاكان توند بكرێن و هاوپەیمانی سەربازی لە وڵاتانت ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست پێكبهێنرێت بەوەش ئێران كاردانەوەی دەبێت و ئەوكات ئەگەر هێرشی سەربازیش بكرێتە سەر ئێران لە ڕووی سەربازی و دارای و بەرپرسیاریتی نێودەوڵەتیشەوە ئەمەریكا بەرپرسیارێتی و ئەركی ناكەوێتە ئەستۆ.

٢- لەسەر ئاستی ناوخۆیش هەر سێ سەرمایەداری ئەمەریكی ئەدیسۆن شیلدۆن و پۆڵ سنجر پشتیوان و هاندەری سەرەكی ڕووخانی ئێرانن، ئەم سێ سەرمایەدارە كاریگەری ڕاستەوخۆیان لەسەر ترەمپ و پارتی كۆماری هەیە پشتیوانی شەڕن و ٢٥٩ ملیۆن دۆلاریان بۆ هەڵمەتی هەڵبژاردنی ترەمپ تەرخانكردوە.

٣- لەسەر ئاستی ناوەندەكانی لێكۆڵینەوە و دروستكردنی بڕیاریش هەریەكە لە ناوەندەكانی( FDD- JINSA-ناوەندی لێكۆڵینەوەی ڕۆژهەڵاتی دور- لۆبی یەهودی) ڕایگشتی ئەمەریكا بەئاراستەی  شەڕ و ڕووخانی ئێران دەكەن.

لەسەر ئاستی ئێران  كێن ئەوانەی پشتیوانی شەردەكەن؟

  ١- لەسەر ئاستی ناوخۆی ئێران باڵی توندڕەوی دەسەڵات، كە خۆی لە علی خامنەئی و حسین سەلامی، فەرماندەی سوپای پاسداران و  علی ئەكبەر ویلایەتی سەرۆكی ئەنجومەنی دیاریكردنی بەرژەوەندیەكانی ئێران و  قاسمی سولەیمانی پشتیوانی وەڵامدانەوەی ئەمەریكان و پێیان واتە ئامانجی سزاكان لاواز كردن و دواتر ڕووخاندنی كۆماری ئیسلامی ئێرانە.

٢- گروپی دووەمی پشتیوانانی شەڕ سوپای پاسەوانانی شۆڕش (الحرس الپوریه) چونكە ئەم هێزە دەستی بەسەر سەدا٤٣% ئابوری ئێراندا گرتوە و سزاكان ڕاستەو كاریگەری لەسەر ئەم هێزە هەبووە سەرچاوە داراییەكانی وشك كردوە.

 میانڕەوی ئێران كە بریتین لە علی لاریجانی و حسن ڕۆحانی و محمد جواد زەریف و هۆشەنگ زەنگەنەی وەزیری نەوت، پشتیوانی دانوستان و گفتوگۆن و پێیان وایە هەر هەڵەیەك دەبیتە هۆی كێشەیەكی گەورە و ئێران دەخاتە شەڕێكی نابەرامبەر

بەڵام بەرەی میانڕەوی ئێران كە بریتین لە علی لاریجانی و حسن ڕۆحانی و محمد جواد زەریف و هۆشەنگ زەنگەنەی وەزیری نەوت، پشتیوانی دانوستان و گفتوگۆن و پێیان وایە هەر هەڵەیەك دەبیتە هۆی كێشەیەكی گەورە و ئێران دەخاتە شەڕێكی نابەرامبەرە و بۆیە نەرمی نواندن و دانبەخۆدا گرتن باشترین ڕیگای خۆپارێزیە لە مەترسیەكان.

هەتا ئێستا بەرەی دژە شەڕ لە  هەردوو لایەنی ئەمەریكی و ئێرانی سەركەوتوو بوون لە ڕێگری لە جەنگ بەڵام  ڕوونەدانی جەنگ لە ماوەیەكی درێژدا گرەنتی كراو نیە، چونكە هێشتنەوەی ئاڵۆزی و ململانێكان بەم شێوەیەی ئێستا ڕەنگە لە هەر كاتێكدا ببێتە هۆی هەڵگیرسانی جەنگیكی نەخوازرا و نەویستراو.