بێستون فایەق: رێكخەری گشتی لاوازە‌و هەموو ئەوانەشی لە گردەكەن میوانن

بێستون فایەق

ژیان: هەڤاڵ غالب

10 هەمین ساڵیادی بزوتنەوەی گۆڕان هاوكات بوو لەگەڵ سەرهەڵدانی دەیان گرفتی ناوخۆیی بزوتنەوەكە‌و بەشێكی زۆری سەركردەكانی ئەو بزوتنەوەیە نارازین‌و بەشێكیشیان بزوتنەوەكەیان جێ هێشتووە .
لەم چاوپێكەوتنەی ژیان، بێستون فایەق، ئەندامی خولی پێشوی پەرلەمانی كوردستان لە فراكسیۆنی گۆڕان باس لە گرفتە ناوخۆییەكانی بزوتنەوەكە دەكات‌و دەڵێت، بزوتنەوەی گۆڕان بەتەواوەتی بووە بە بنەماڵەیی‌و هەموو ئەوانەی لە گردەكەن میوانن. پێشی وایە نیوەی زیاتری گۆڕان لە دەرەوەی گردەكەیە‌و ئێستا هیچ جیاوازیەك لە نێوان گۆڕان و پارتی و یەكێتی بوونی نییە.

ژیان: بزوتنەوەی گۆڕان بۆچی دروست بوو، ئایا ئێستاش كار بۆ ئامانجەكانی دەكات؟
بێستوون فایەق: گۆڕان پێداویستیەك بوو هەم بۆ كۆمەڵگە‌و هەم بۆ كایەی سیاسی لە كوردستاندا، پرۆژەكەی پرۆژەیەكی زۆر ورد‌و بەسوود بوو بۆ هاوڵاتیان، دەبوو ئەو بزوتنەوەیە دروستبێـت‌و ئەو قۆناغە وای دەخواست، من پێم وایە دەبوو گۆڕان بەردەوام بێـت‌و ئەم هێزە هەم بۆ حوكمڕانی باشە‌و هەم بۆ هاوڵاتیانیش باشە‌و سودیشی هەیە، چونكە گۆڕان خاوەنی پرۆژەیەكی زۆر باشی چاكسازی بوو، دەربارەی هاتنەدی ئامانجەكەی گۆڕان دەسەڵاتـی نەگرتە دەست تا ئامانج بپێكێ، بەڵام پرۆژەكە پرۆژەیەكی جوان بوو هێزەكانی تریش دەتوانن سودی لێ وەرگرن. 

ژیان: ئایە گۆڕان ئەو هێزەبوو كە مۆدێلێكی جیاوازی حزبایەتی بێـت  لە رووی رێكخستنەوە یان بووە كۆپی حزبەكانی تری گۆڕەپانی سیاسی كوردستان؟

بێستون فایەق: وەك پرۆژە گۆڕان پرۆژەكەی جوان بوو، بەڵام وەك چوارچێوە حزبییەكە بێگومان لایدا لە ئەسڵی پرۆژەكەی خۆی كە خۆی ئیدعای بۆ دەكرد، گۆڕان تێبینی زۆری لەسەر حزبەكانی تر هەبوو هات ئەو دۆخەی حزبایەتی كە لە كوردستان هەبوو لەناو گۆڕانیشدا هەمان كلتوری حزبایەتی دووبارە كردەوە‌و نەیهێشت مۆدێلە سەقەتەكەی حزبایەتی لە كوردستان دا تێپەڕێـت.

ئێستا گۆڕان بزوتنەوەیەكی بنەماڵەییە‌و موڵك‌و ماڵەكانی گۆڕان بەناوی كوڕەكانی كاك نەوشیروانەوەن كەواتە بریاری سیاسیش لەوێوە دەردەچێـت

ژیان: بڕیارە 14 /9 هەڵبژاردنی خانەی راپەراندن ئەنجام بدرێـت، ئایە ئەمە دەتوانێـت گۆڕان لەو چەق بەستوویە رزگار بكات‌و ببێـتەوە بە گۆڕانەكەی 2009؟ 

 بێستون فایەق: جارێ ئەو جڤاتەی كە بڕیارە ئەم خانەی راپەڕاندنە هەڵبژێرێـتەوە خۆی شەرعیەتی تەواو بووە، باشتر وایە جڤات نوێ بكرێـتەوە لە هەڵبژاردنە ناوخۆییەكانی مەكۆ‌و ژورەكان. كە جڤاتێكی نوێ هەڵبژێردرا ئەوكاتە جڤاتە نوێیەكە خانەی راپەڕاندن‌و رێكخەر هەڵدەبژێرێت، بەڵام جڤات نوێ ناكەنەوە هاتوون خانە هەڵدەبژێرن، ئەمەش هیچ لە دۆخی گۆڕان ، چونكە لە دۆخێكدایە جیاوازە لە هەموو حزبەكانی تر، چونكە هەموو  كەلوپەلەكان‌و گردەكە‌و راگەیاندنەكەی بە دەستی حزبەوە نیە‌و بەدەستی كوڕەكانی كاك نەوشیروانەوەیە، ئەمەش چاوگی كێشەكەیە، واتە گۆڕان كێشەی خاوەندارێـتی كەلوپەلەكانی‌و موڵك‌و ماڵەكەی هەیە، هەتا ئەمە چاك نەكات ناتوانێـت بڕیاری سیاسی بهێنیتەوە دەست جومگە سەرەكیەكانی خۆ قسە باوەكە راستە " پارە‌و خاوەندارێـی لەكوێ بێت، قەرار‌و بریاریش لەوێیە " بۆیە دەبێت كێشەی خاوەندارێـتی یاسایی گردەكە یەكلایی بكریتەوە، چونكە هەموو ئەوانەی لەو گردەن وەك میوانێك دەڕۆن‌و دێن، چونكە لە بنەڕەتدا ئەو گردە خاوەندارێـتی دەگەڕێـتەوە بۆ كوڕەكانی كاك نەوشیروان، ئەو قسەیەش قسەیەكی زۆر بێ مانایە كە دەڵیت "كوڕەكانی كاك نەوشیروان دەستێكی ئەمین بوون بۆیە گردەكە كرا بەناویانەوە" ئەمە پەیوەندی بەوەوە نیە چونكە گۆڕان كەسایەتیەكی مەعنەوی هەیە‌و متمانە پێكراوە‌و خاوەن مۆڵەتی فەرمیە‌و دەكرا وەك هەموو حزبەكانی تر مومتەلەكاتەكانیشی بەناوی كارەكتەرە مەعنەوییەكەی گۆڕانەوە بوایە، بۆیە گواستنەوەی ئەم موڵكە بەناوی كەسەوە كاریگەری لەسەر بریاڕی حزبیش هەبووە، هەموو ئەو بریارانەشی لەماوەی ئەم چەند ساڵەدا دراون كاریگەری ئەو تەوریسە‌و خاوەندارییەتیە بووە، بۆیە تا ئەم كێشەیە چارەسەر نەكرێـت بەیعەتدانەوە بە رێكخەر‌و بەخانە كێشە  سەرەكیەكە چارەسەر ناكات.

ژیان: ئایە رێكخەری گشتی‌و خانەی راپەڕاندن كاریگەرییان نەبووە بۆ بڕیاری سیاسی‌و هەڵسانەوەی گۆران؟

 بێستوون فایەق: لەگەڵ كێشەی مومتەلەكاتی گۆڕاندا كێشەیەكی تری سەرەكی گۆڕان لاوازی بەڕێز رێكخەری گشتی‌و خانەی راپەراندن‌و ئەوانەن كە ئیدارەی گۆڕان دەدەن، رێكخەری گشتی بۆخۆی پیاوێكی لاوازە‌و ناتوانێـت دەسەڵاتەكانی مومارەسە بكات‌و ناشتوانێت بڕیاری ئەوتۆ بدات كە بوەستێتەوە لەسەری، بۆیە ئەم لاوازییەی رێكخەری گشتی‌و سەركردەكانی تری گۆڕان ئەو دۆخەی گۆڕانی دروست كردووە.

جیاوازی نیە لەنێوان گۆڕان‌و پارتیو یەكێتی 

ژیان:  ئایا پارتی‌و یەكێـتی دەست وەردانیان كردووە لەم بارودۆخەی گۆڕان؟

بێستون فایەق: بەڵی دەستوەردانیان كردووە‌و خەڵك هەیە لە گردەكەدا پاراستنە هەیە زانیارییە رێپێردراویانە‌و ئێستاش بەردەوامە. 

ژیان: ئێوە كە لە گۆڕان دوركەوتونەتەوە داواكارییتان چیە؟

بێستون فایەق: ئەو كەسانەی كە پێیان دەوترێـت ناڕازی بەجۆرێك لە جۆرەكان یەكلابونەتەوە‌و هیچ پەیوەندیەكیان بە گۆڕانەوە نەماوە، ئەوەی دەتوانێـت ئەم دەنگانە كۆبكاتەوە‌و گۆڕان بگەرێنێتەوە ئاستی خۆی مەسەلەی خاوەندارێـتی گردەكە‌و تەوریسی سیاسیە لەناو گۆڕاندا، ئەگەر ئەوە چارەسەر بكرێـت دەبێـتە هۆكارێك بۆ كەمكردنەوەی دەنگی ناڕازی لەناو گۆڕاندا. 

ژیان: سەركردە ناڕازییەكان یان بە شێوەیەكی گشتی ناڕازییەكان لە كام ئاست دایە؟

 بێستون فایەق: گۆڕان 65%ی دەنگەكانی لە دەست داوە‌و ناڕازییەكان لە هەموو ئاستێكی بزوتنەوەكەدا هەن، نیوە یان زیاتری كادری ناوەندی‌و سەركردایەتی لە دەرەوەی گردەكەن.

رێكخەری گشتی پیاوێكی لاوازە‌و ناتوانێـت دەسەڵاتەكانی مومارەسە بكات

ژیان: بەشێك لە پەرلەمانتارەكانی خولی پێشوو  هەڕەشەتان لێ دەكرێـت بە بڕینی موچەی خانەنیشنی پەرلەمانتاران‌و دەوترێت گۆڕان بە نیازی چاكسازییە‌و موچەكانتان دەبڕدرێت، ئەو بابەتە چۆنە‌و بۆ ئەو هەڕەشانە دەكرێت؟

 بێستون فایەق: ڕاستە ناعەدالەتی لە موچەی پلەتایبەتیەكاندا هەیە نا یەكسانی لە نێوان چینەكانی كۆمەڵگە دروست كردووە، پێویستە چاكسازی تیابكرێت بە یاسا، ئەوەش جێی دەستخۆشیە، بەڵام ئەمە بابەتە گەورەكە نیە، بابەتە گەورەكە نا "ئەخلاق"ی‌و نا یاسایی‌و ناویژدانیەكە، ئەوەیە تۆ ئەندانی پەرلەمان بیت‌و یەكێـتی‌و پارتیش نەبیت‌و مانگانە كۆمپانیاكان‌و دەوڵەمەندەكانی شار پارەت پێ بدەن‌و بلیتی فرۆكەت بۆ ببڕن‌و شوقە‌و خانووت پێبدەن‌و پارە بدەنە ماڵ ومنداڵت، دەمانچە‌و مۆبایلت پێبدەن، پێویستە حكومەت‌و داواكاری گشتی‌و دەسەڵات بەدوای ئەمانەدا بگەڕێن‌و بپرسن بۆ پەرلەمانتار لە دەوڵەمەندەكان پارە وەرگرێت، پەرلەمانتار‌و وەزیر كۆی ئەو پارەی لەماوەی 4 ساڵدا وەری دەگرێـت ناكاتە پارەی خانویەك نرخێكی زۆری هەبێت، خێرە پەرلەمانتار هەیە خانووەكەی شەش ئەوەندەی پارەی ئەو چوار ساڵەیە كە وەری گرتووە، راستە ناعەدالەتی لە خانەنشینی پەرلەمانتار هەیە بەڵام نا ئە خلاقی نیە، چونكە بە یاسا رێكخراوە‌و دەتوانرێـت بە یاسا چاكسازی تیا بكرێـت.

ژیان: پێتان وایە بزوتنەوەكە بەرەو بنەماڵەیی رۆشتبیت؟

بێستون فایەق: تەواو بووە ئێستا بزوتنەوەكە، بزوتنەوەیەكی بنەماڵەییە‌و موڵك‌و ماڵەكانی گۆڕان لە بری ئەوەی بەناوی گۆڕانەوە بێـت بەناوی كوڕەكانی كاك نەوشیروانەوەن كەواتە بریاری سیاسیش لەوێوە دەردەچێـت‌و بابەتەكان لەوێ یەكلا دەكرێـتەوە، بۆیە ئێستا ناتوانیت جیایی بكەیتەوە لە یەكێـتی‌و پارتی.

خەڵك هەیە لە گردەكەدا رێپێدراوی دەزگای پاراستنە 

ژیان: میدیای گۆران كێ ئاراستەی دەكات‌و بەدەستی كێوەیە؟
بێستون فایەق: میدیاكەش وەك هەموو مومتەلەكاتەكانی تر موڵكی ئەوانە.

ژیان: ئەو كەسانەی لە گۆڕان چونەتە دەرەوە ئەگەر هەڵبژاردنی ناوخۆیی نەكرێـت لەناو بزوتنەوەكە هەڵوێستتان چی دەبێـت؟

بێستون فایەق: ئێمە كەلە دەرەوەی گۆڕانین شێوەیەكی رێكخراومان نیە‌و تەنها قسەمان هەیە، راستە بەشی زۆری گۆڕان لەدەرەوەی گردەكەیە، بەڵام بەشێوەیەكی پەرتەوازە لەدەرەوەیە.

ژیان: دەوترێـت ناڕازییەكان بە نیازی دروستكردنی حزبن، تا چەند راستە؟

بێستون فایەق: هیچ هەنگاوێك بۆ دروستكردنی حزب لەم تەوقیتەدا لە ئارادا نیە‌و باسیش نەكراوە، هەموو كۆبونەوەی نارازییەكانیش دەردەدڵی هاورێیانەیە بەڵام بەشێوەی رێكخراو نین.

پەرلەمانتاری گۆڕان هەیە خانووی كڕیوە نرخەكەی زیاترە لە مووچەی چوار ساڵی پەرلەمانتاری

ژیان : چارەسەری كێشەكانی گۆڕان چۆن دەكرێـت؟

بێستون فایەق: پێش هەموو شت بە یەكلاكردنەوەی كێشەی خاوەنداریەتی گردەكە‌و مومتەلەكاتی گۆڕان دەبێت دواتر دانانی رێكخەر‌و قیادەیەكی بەهێز دەبێـت بۆ گۆڕان.