دیوانی چاودێری دارایی، لادانەكانی تۆماری خانووبەری دووی سلێمانی دەخاتەڕوو

دیوانی چاودێری دارایی: ماوەی ٥ ساڵ ١١١ ملیۆن نەكراوە بەداهاتی كۆتایی
سلێمانی

ڕاپۆرت: تایبەت

دیوانی چاودێری دارایی هەرێمی كوردستان، لەچوارچێوەی ڕاپۆرتێكدا ئاماژە بەچەندین هەڵەوكەموكوڕی‌و لادان دەكات لە بەڕێوەبەرایەتی تۆماری خانوبەری سلێمانی، دەڵێت "چەندین دۆسیەی فەرمانبەران هەیە بڕوانامەی فەرمانبەرەكەی تێدانیە یان كۆپیە".

ڕاپۆرتەكەی دیوانی چاودێری دارایی كە ڕاپۆرتێكی پابەندیە سەرەتا ڕونكردنەوە لەسەر بەڕێوەبەرایەتی تۆماری خانەبوبەری دووی سلێمانی دەدات كە پەیوەستە بەگەنجینەی یەكی سلێمانیەوە‌و بەشەكانی (هەڵەبجە، شارەزور، سەیدسادق، پێنجوێن‌و شارباژێڕ) لەڕووی خەرجی‌و داهاتەوە لەسەر ئەم بەڕێوەبەرایەتیەن، دەڵێت "كەیسەكانیان بەعەینات وەرگرتووە، بۆیە ناتوانن بەرپرسیاری خستەڕووی هەڵەو كەموكوڕی هەموو بەڕێوەبەرایەتیەكە بخەنە گەردن".

راپۆرتەكە پاشان دێتە سەر باسی تێبنیەكانی لەبارەی بەڕێوەبەرایەتی تۆماری خانوبەری دووی سێمانی، لەیەكەم تێبینیشدا باسی ئیفادی فەرمانبەران دەكات كە چونەتە دەرەوە‌و پاشان گەڕاونەتەوە‌و بەبێ ئەوەی ئیفادەكانیان تۆماربكرێت، بۆیان خەرجكراوە، هاوكات هەندێك لەفەرمانبەران لەكاتێكدا موڵەتی ئاساییان وەرگرتووە، بەڵام كرێی كاری سەرەڕاییان وەرگرتووە پێچەوانەی ڕێنماییەكانی وەزارەتی دارایی، ئەمە جگە لەوەی تۆماری تایبەت بەسوتەمەنی‌و چاككردنی ئۆتۆمبێلەكانی بەڕێوەبەرایەتیەكە نەكراوە، تاوەكو دیوانی چاودێری دارایی، وردبینی‌و چاودێری ناوخۆ بتوانن ئاستی سودمەندبونی ئەو ئۆتۆمبێلە لەسوتەمەنی چەندە.

بەبێ پشتگیری لایەنی پەیوەندیدار جێگیری فرۆشتنی موڵك كراوە

دیوان ڕەخنە لە بەڕێوەبەری فەرمانگە دەگرێت كە ئۆتۆمبێلێكی جۆری پرادۆی بەڕێوەبەرایەتیەكە بەكاردەهێنێت بۆ خۆی تابلۆ شینەكەی لێكردووەتەو تابلۆیەكی تایبەتی لێبەستووە ئەوەش بەبێ ڕەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران‌و لایەنە پەیوەندیدارەكان.

دیوان لەبارەی داهاتەوە، تێبینی ئەوەشی هەیە، بەشی ژمێریاری ئەو بەڕێوەبەرایەتیە داهاتی (نكوڵ) یان وەرنەگرتووە كە ئەگەر هەر هاوڵاتیەك لە كڕین‌و فرۆشتن پاشەگەزبێتەوە ئەوا دەبێت وەكو ڕسومات ٧٥ هەزار دینا بدات بەحكومەت.

لیژنەكەی دیوانی چاودێری داریی رخنەی ئەوش دەگرێت، ماوەی ٥ ساڵە زیاتر لە ١١١ ملیۆن دینار وەكو (تسجیل عەقار) هەڵگیراوە، بەڵام نەكراوە بەداهاتی كۆتایی، ئەوش پێچەوانەی یاسای ژمێریاری گشتی یە.

لیژنەكە ئەوەش دەڵێت "دەركەوت ئەو (كرێی نۆرین)ەی لەهاوڵاتیان وەردەگیریت لەكاتی (تانەدان) لەنرخە خەمڵێنراوی موڵكەكان پاشان خەرج دەكرێتەوە بۆ سەرۆك‌و ئەندامانی لیژنەكە، فەرمانبەرێك لەجیاتی دادوەرەكان پارەكەی وەرگرتووە‌و واژوی كردووە ناویشی نەنوسراوە".

دیوانی چاودێری دارایی پاشان وردبینی بۆ لیستی موچەی فەرمانبەرانی بەڕێوەبەرایەتیەكە كردووە، جەختی لەسەر ئەوەكردووەتەوە كە چەندین لادان، لەو بەڕێوەبەرایەتیە هەیە.

دیوان بەوردی نمونەی چەند فەرمانبەرێك دەهێنێتەوە، لەسەرەتاشدا باسی فەرمانبەرێك بەناوی (ع، م) دەكات كە كراوە بەلێپرسراوی هۆبەی هونەری، بەڵام دیوان باوەڕیی وایە، كارەكەی هیچ پەیوەندییەكی بەبڕوانامەكەیەوە نیە كە دەرچووی كۆلێژی زانستە ئیسلامیەكانە.

هاوكات، باسی فەرمانبەرێكی دیكە دەكات، كە دەرماڵەی منداڵ بەهەڵە بۆ خەرجكراوە واتە ڕێك لەو مانگەدا بۆی خەرجكراوە كە تێیدا لەدایكبووە، پێچەوانەی ڕێنمایی ژمارە ٥ ساڵی ٢٠٠٩ كە تێیدا ئاماژە بۆ ئەوەدەكات دەبێت دوای یەك مانگ ئەو پارەیە خەرج بكرێت، ئەمە جگە لەوەی ڕەخنەی لەوە هەیە بەشێك لەفەرمانبەران واژوی ڕۆژانەیان نیە.

دیوانی چاودێری دارایی ڕەخنە لەدۆسیەی كەسی فەرمانبەران دەگرێت، كە چەندین هەڵەو لادانی تێیدایە، دەڵێت: "بەشێك لەفەرمانبەرەكان بڕوانامەكەیان كۆپیە‌و نەڕاستێنراوە‌و بەشێكی دیكەشیان هەر بڕوانامەی تێدانیە، سەرباری ئەوەش فەرمانی گارگێڕی چەسپاندنی پلە یان تێدانیە كە دوای ساڵێك لە دامەزراندن هەموو فەرمانبەرێك بۆی دەكرێت. 

تابلۆی شین لەئۆتۆمبێل كراوەتەوە و تابلۆی تایبەتی خراوەتەوەسەر بەبێ گەرانەوە بۆ ئەنجومەنی وەزیران

دیوانی چاودێری دارایی بەوردی ناوی چەندین فەرمانبەر دەهێنێت، كە پێچەوانەی ڕێنماییەكان موڵەتیان بۆكراوە یان نەهاتوون بۆیانكراوە بەموڵەت، پاشان باسی لادان دەكات لەشێوازی دابەشكردنی كار لەبەڕێوەبەرایەتیەكە‌و دەڵێت "پێچەوانەی ڕێنماییەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستانە".

دواتر لیژنەكەی دیوانی چاودێری دارایی لێكۆڵینەوە لەبارەی گەنجینە‌و تۆماری چاودێری پسوڵەكان دەكات، ئاماژە بۆ ئەوەدەكات بەڕێوەبەرایەتتی تۆماری خانوبەری دووی سلێمانی پابەند نەبووە بەجەردی ساڵانەی كەلوپەلی بەڕێوەبەرایەتیەكەوە.

هاوكات كەلوپەلێكی زۆر لە گەنجینەی ئەم بەڕێوەبەرایەیتە دانراوە ڕێگایەكی زۆری داگیركردووە، هیچ كارێك نەكراوە بۆ فرۆشتیان لەڕێگەی زیادكردنی ئاشكراوە.

دیوان ڕەخنەی ئەوەش دەگرێت، بەشی گەنجینە نەیانتوانوە ئەو كەلوپەلانەی هاتوونەتە بەڕێوەبەرایەتیەكەوە بەشێوەیەكی دیسپلینی ئیداری تۆماریان بكات‌و كاریان لەسەربكات.

دیوان باسی بەشی (موڵكایەتی دەكات) لەوبارەیەوە چەندین ڕەخنەدەگرێت لەوانەش ماوەیەكی زۆر لیژنەكانی كەشف بەچەند ئۆتۆمبێلێكی تەكسی هاتووچیان كردووە كەلەلایەن بەڕێوەبەرایتیەكەوە بۆیانگیراوە، ئەوەش جێگەی گومانە بۆچی هەر ئەو خاوەن تەكسیانە دووبارە دەبنەوە لەكاتێكدا ڕۆژانە ١٠ بۆ ١٥ دەرچوون دەكەن كە بۆ هەر دەرچونێك ٥ هەزار وەردەگرن.

دیوان باسی وەرگرتنی (كرێی نۆرین) دەكات، كە پاش پڕۆسەی كەشفی زەوی یان موڵكەكە وەرگیراوە، لەگەڵ ئەوەش هەندێك كەشف هەیە واژووی یەكێك لە لیژنەكانی لەسەر نەكراوە، ئەوەش بەلای دیوانەوە جێگەی گومان‌و ڕەخنەیە، سەرباری ئەوەش بەبێ پشگیری لایەنی پەیوەندیدار جێگیری فرۆشتنی موڵك كراوە، لەكاتێكدا دەبێت‌و مەرجە ئەو پشگیرییە هەبێت

فەرمانبەرێك بە بڕوانامەی زانستە ئیسلامیەكان كراوەتە لێپرسراوی هۆبەی هونەری

دیوانی چاودێری دارایی ئەوەش دەڵێت، ژمارەیەكی زۆر لەموڵكەكانی بەڕێوەبەرتی خانوبەری دووی سلێمانی لەلایەن دەستەی لێبوردنەوە كەموكوڕییەكانیان دیاریكراوە نێردراونەتەو بۆ یاریدەدەرەكان بەمەبەستی ئاگاداركردنەوەی خاوەن موڵكەكان لەكەموكوڕییەكان، بەڵام هاوڵاتیان نەهاتوون بەدەم تەواوكردنی كەموكوڕییەكانەوە ئەوەش لەكاتێكدایە ئەمە بەتەواوی پێچەوانەی نوسراوی تۆماری خانوبەرەیە.

دیوانی چاودێری دارایی لەگەڵ هەر ڕخنەیەك بەپەراوێزێك داوای چاكسازی لەو لادانانە دەكات، كە فەرمانبەران‌و بەڕێوەبەرانی دیوان كردویانە لەكارەكانیان.