شاژنە ئێلیزابێس؛ بۆ كەسێك كە هێشتا هیچی لەبارەوە نازانێت

زنجیرە درامای «The Crown» دەروازەیەكی سەرنجڕاكێشە

ژیان: یاسین ئافتاو
خانەوادەی پاشایەتی بەریتانیا، یەكێكە لەدێرینترین‌و سەرنجڕاكێشترین خانەوادە پاشایەتییەكانی جیهان، بەنزیكەیی لەسەرەتای سەدەی نۆیەمی زایینەوە لەسەر تەختی پاشایەتی ئینگلتەرا‌و بەریتانیا دانیشتوون، تا ئێستا نزیكەی ٦٣ پاشا‌و شاژنیان تێدا هەڵكەوتووە، ئەگەر مێژووی میرنشینە ئانگلۆساكسۆنییەكانیشی بخەینە پاڵی، نزیكەی ١٢٠٠ ساڵە چیرۆكی سیستمی پاشایەتیی لەوڵاتی شانشینی بەریتانیادا درێژە پێ دەدەن.

شاژنە ئیلیزابێسی دووەم «Elizabeth II»؛ كە هەنووكە شاژنی بەریتانیایە‌و ٩٣ ساڵ تەمەنیەتی‌و هێشتا ئەسپسواری دەكات‌و لەكارەكانیدا بەگوڕە، یەكێكە لەدیارترین شاژنەكانی شانشینی یەكگرتوو، ساڵی ١٩٥٢ بەشاژن دەستنیشان كراوە‌و ئەمساڵ «٢٠١٩» ماوەی ٦٧ ساڵی ڕێكە شاژنی بەریتانیایە، بەوەش دەبێتە خاوەنی درێژترین ماوەی شاژنێتی لەمێژووی بەریتانیادا، دوای ئەویش هەریەكە لەشاژنە ڤیكتۆریا «٦٣ ساڵ»، جۆرجی سێیەم «٥٩ ساڵ»، جەیمسی پێنجەم «٥٧ ساڵ»‌و هێنری سێیەم «٥٦ ساڵ»، یەك بەدوای یەك دێن لەتۆماركردنی درێژترین ماوەی فەرمانڕەوایی پاشایەتییدا.

ئیلیزابێس نەك هەر خودی خۆی، بەڵكو ژیانی ناو كۆشك، ئەندامانی خانەوادەكەی‌و هەر شتێك پەیوەندیی بەوەوە هەبێت، هێشتا ماتریاڵێكی دەوڵەمەند‌و سەرنجڕاكێشن بۆ هونەر‌و مێدیا‌و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان

ئیلیزابێس نەك هەر خودی خۆی، بەڵكو ژیانی ناو كۆشك، ئەندامانی خانەوادەكەی‌و هەر شتێك پەیوەندیی بەوەوە هەبێت، هێشتا ماتریاڵێكی دەوڵەمەند‌و سەرنجڕاكێشن بۆ هونەر‌و مێدیا‌و تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان، هیچ پاشا‌و شاژنێك لەدونیادا هێندەی ئیلیزابێسی دووەم دەرنەكەوتووە، وتاری نەداوە، وێنەی بڵاو نەبۆتەوە، لەبارەیەوە نەنووسراوە، هێندە بەسە ئاماژە بەوە بدەین كە ئەو لەسەرەتای دەستنیشانكردنی وەكو شاژنی بەریتانیا‌و هەتا دەگاتە ئێستا؛ ١٥٥ پاشا‌و سەرۆكی وڵاتانی عەرەبی، ١٤ سەرۆكوەزیرەرانی بەریتانیا‌و ١٥ سەرۆككۆماری ویلایەتە یەكگرتووەكان‌و ٧ پاپای ڤاتیكانی بەڕێ كردووە، ئەو لەدوای شاژنە ماریی یەكەم «Queen Mary I»، ئیلیزابێسی یەكەم «Queen Elizabeth I»‌و ڤیكتۆریا «Queen Victoria»؛ یەكێكە لەو ژنە بەهێزانەی كە بوونەتە شاژنی بەریتانیا‌و توانیویانە بەسەركەوتوویی ڕۆڵی خۆیان وازیی بكەن.

درووستكردنی فیلم‌و دراما‌و نووسینی مێژوو‌و ژیاننامە‌و چیرۆك‌و ڕۆمان لەبارەی خانەوادەی پاشایەتیی بەریتانیا، بۆتە كارێكی زۆر ئاسایی‌و دەیان كاری هونەریی‌و ئەدەبیی هەن كە تیشكیان خستۆتە سەر مێژوو‌و ژیان‌و بەسەرهاتەكانی ئەو خانەوادە دیرۆكییە دێرینە، هەتا ئێستا زۆر كار لەبارەی شاژنە ئیلیزابێس‌و خانەوادەی پاشایەتی بەریتانییەوە بەرهەم هێنراون، بەڵام پێ دەچێت هیچیان هێندەی زنجیرە درامای «The Crown» كاریگەر‌و پڕ بینەر‌و جیهانیی نەبووبن، بەتایبەتیی كە كارەكە لەسەر تۆڕی جیهانیی نێتفلێكس دانراوە‌و بینەرانێكی زۆر لەسەرتاسەری جیهان بینیویانە.

ئەم درامایە «The Crown»، یەكێكە لەبەرهەمەكانی تۆڕی نێتفلێكس‌و تا ئێستا دوو وەرزی لێ پەخش كراوە، وەرزی یەكەمی ١٠ بەشە‌و ساڵی ٢٠١٦ پەخش كرا، وەرزی دووەمیشی هەر ١٠ بەش بوو‌و ساڵی ٢٠١٧ پەخش كرا، بەپێی هەواڵی مێدیاكان بێت، وەرزی سێیەمیشی هەر ١٠ بەشە‌و بڕیار وایە مانگی نۆڤێمبەری ئەمساڵ، لەسەر تۆڕی ناوبراو پیشانی بینەران بدرێت. پیتەر مۆرگان، نووسەر‌و بەرهەمهێنەری ئەم كارەیە، ئەو پێشتر بەنووسینی سكرینپلەی فیلمە بەناوبانگەكانی وەكو «Frost/Nixon»، «The last king of Scotland»‌و «The Queen»؛ ناوبانگێكی هونەریی جیهانیی بۆ خۆی دەستەبەر كردووە‌و یەكێكە لەسیناریۆنووسە دیارەكانی مێژووی سینەمای جیهانیی، ئەم درامایەش دەبێتە خاڵێكی بەهێزی دیكەی ئەم نووسەرە‌و لەدونیای نووسین‌و بەرهەمهێناندا كردوویەتیە ئەستێرەیەكی درەوشاوەتر. هەردوو وەرزەكە یەك دەرهێنەریان نییە‌و بگرە بەشەكانی یەك وەرزیش لەلایەن چەند دەرهێنەرێكەوە كاری دەرهێنانیان بۆ كراوە، بۆ نموونە بەشی یەكەم‌و دووەمی وەرزی یەكەم؛ ستیڤن داڵدرای، سێیەم‌و چوارەم فلیپ مارتن، پێنجەم‌و شەشەم جولیان جارۆڵد، حەوتەم بێنجامین كارن، هەشتەم فلیپ مارتن، نۆیەم بێنجامین كارن‌و دەیەمیش دیسانەوە لەلایەن فلیپ مارتنەوە كاری دەرهێنانیان بۆ كراوە. 

درامای «The Crown»، لەساڵی ٢٠١٧ەوە وەستاوە، بڕیار وایە مانگی ١١ی ئەمساڵ «٢٠١٩»؛ وەرزی سێیەم‌و ساڵی دواتریش وەرزی چوارەمی پەخش بكرێت

دراماكە بەئاهەنگی هاوسەرگیریی ئیلیزابێس‌و فلیپ ماونتباتن-ی شازادە دەست پێ دەكات، جۆرجی شەشەمی پاشا «باوكی ئیلیزابێس»، تەندرووستی داڕماوە‌و یەكەم نیشانەكانی شێرپەنجەی سییەكانی تێدا دەركەوتووە، چێرچڵ، سەرلەنوێ دەبێتەوە بەسەرۆكوەزیران، زۆر نابات جۆرجی شەشەم دەمرێت، ئیلیزابێس «لیلیبیت» دەبێتە شاژن، لەم چەند ئەڵقەیەی سەرەتادا، وێنستن چێرچڵ، سەرۆكوەزیرانی بەریتانیا «كە جۆن لیژگۆ-ی ئەمریكی ڕۆڵەكەی وازیی دەكات»، بەهەموو قورسایی مێژوویی‌و كەسێتییە قووڵ‌و تیزپێكەر‌و كۆڵنەدەر‌و فێڵبازییەكەیەوە دەردەكەوێت‌و دەبێتە خوێی هەموو ئەو بەشانەی كە ئەو تێیاندا ڕۆڵی سەرەكیی هەیە‌و لیژگۆش؛ زۆر داهێنەرانە‌و بەو پەڕی لێهاتووییەوە تەقەموصی كەسێتیی چێرچڵ-ی كردووە‌و  ڕەنگە یەكێك بێت لەباشترین ئەو كەسانەی لەهونەری حەوتەمدا ڕۆڵی ئەو سیاسییە زرنگەیان وازیی كردبێت.

بینەر دەبێت هۆشیار بێت لەوەرگرتنی ڕووداو‌و بەسەرهات‌و دیالۆگەكانی ناو دراماكە وەكو فاكتێكی مێژوویی، ئاخر دراماكە سەرباری ئەوەی بەرمەبنای ڕووداوگەلێكی مێژوویی‌و واقیعیی نووسراوە، بەڵام بڕێكی زۆر لەفیكشن‌و خەیاڵی تێدایە‌و ناكرێت وەكو سەرچاوەیەكی متمانەپێكراوی زانستیی بۆ ناسینی خانەوادەی پاشایەتی بەریتانیا‌و خودی شاژنە ئیلیزابێسی دووەم پشتی پێ ببەسترێت. لەو ڕووەوە ماڵپەڕی «Express»ـی بەریتانیی، سەبارەت بەڕاستیی‌و درووستیی ڕووداوەكانی دراماكە، چەند پرسیارێكی ئاراستەی هۆگۆ فیكەرز-ی مێژوونووسی بنەماڵەی پاشایەتی بەریتانیا كردووە‌و ئەویش بەو ماڵپەڕەی وتووە: "ئەوەی ئەوان هەندێكجار نەك هەموو كات دەیكەن، بریتییە لەئاوێتەكردنی دوو شتی جیاواز كە لەڕابردوودا ڕوویان داوە بۆ ئەوەی شتێكی نوێی لێوە هەڵگۆزن كە هیچ بنەمایەكی ڕاستەقینەی نییە‌و تەنیا دا‌هێنانی گرێیەكی درامییە بۆ ئیزافەكردنی مەبەستێك یان دیمەنێكی دیاریكراو".

فیكەرز پێی وایە دراماكە كێشەی زۆرپێوەنانی هەیە، چونكە نووسەر‌و بەرهەمهێنەری دراماكە، هاتووە ڕووداوێكی بچووك یان گەورەی هێناوە كە پێشتر ڕووی داوە یان قسەی لەبارەوە كراوە ؛ بەرمەبنای خەیاڵی خۆی زیادەی پێوە ناوە‌و چیرۆكێكی لێ درووست كردووە كە لەگەڵ فاكتە مێژووییە ڕاستەقینەكەدا یەك ناگرێتەوە. فیكەرز چەندین ڕووداوی ناو دراماكە دەستنیشان دەكات كە بەرهەمی خەیاڵن‌و دوورن لەڕاستییەوە، بەشێكی زۆر لەوانەش پەیوەندییان بەئیدواردی هەشتەم  «دیوكی وێنزەر»، مامی ئیلیزابێس‌و فلیپ ماونباتن «دیوكی ئێدنبرە»ـی مێردی ئیلیزابێسەوە هەیە. ئەو مێژوونووسە ڕایگەیاند كە ئەندامانی خانەوادەی پاشایەتی بەریتانیا «بە تایبەتی گەنجەكانیان» تەماشای دراماكە دەكەن‌و دەشزانن كە دراماكە ڕووداو‌و چیرۆكی ناواقیعی تێدایە. فیكەرز سەرباری هەموو ڕەخنەكانی لەدراماكە، بەنوواندنی كلەیر فۆی «شاژنە ئیلیزابێس»، زۆر سەرسامە‌و پێی وایە كە ڕۆڵبینینە هونەرییەكەی، گونجانی دەربڕین‌و گوزارشتەكانی لەپاڵ شیكیی‌و ڕۆحە قۆشمە‌و پێكەنینهێنەرەكەی هەموویان زۆر لەشاژنی واقیعیی دەچن.

هەنووكە شاژنی بەریتانیایە‌و ٩٣ ساڵ تەمەنیەتی‌و هێشتا ئەسپسواری دەكات‌و لەكارەكانیدا بەگوڕە

درامای «The Crown»، لەساڵی ٢٠١٧ەوە وەستاوە، بڕیار وایە مانگی ١١ی ئەمساڵ «٢٠١٩»؛ وەرزی سێیەم‌و ساڵی دواتریش وەرزی چوارەمی پەخش بكرێت، بەهەر چوار وەرزەكە ٤٠ بەشە‌و هەر بەشەی نزیكەی یەك كاتژمێرە. وەرزی یەكەم‌و دووەمی تایبەت بوو بەژیانی شاژنە ئیلیزابێسی دووەم كاتێك تەمەنی ٢٦ ساڵە‌و دەبێتە شاژنی شانشینی یەكگرتوو، هەتا نزیكەی ساڵانی سەرەتای دەیەی شەستی سەدەی ڕابردوو، بەڵام وەرزی سێیەم كەڤەری ژیانی كۆشكی پاشایەتی لەنێوان ساڵانی ١٩٦٤-١٩٧٦دا دەكات. لەم وەرزەدا زۆرینەی كاستی دوو وەرزی پێشوو گۆڕدراون، هەر لەم وەرزەدا مارگرێت تاتچەر‌و لەكۆتاییەكەشیدا شازادە دیانا دەردەكەون‌و پێ دەچێت لەوەرزی چوارەمدا بەتەواوی ڕۆشنایی بخرێتە سەر ژیانی شازادە چاڕڵز‌و دیانا.