ئارام كاكەی فەلاح، چیرۆك نووسەكان: ژیان خۆی لەكۆمیدیایەكی رەش زیاتر هیچیتر نییە

نووسەرانمان وەك سیاسیەكان لێی نازانن
ڕۆمانی شەربەتی ترس

ژیان: كلتور‌و ئەدەب

ئارام كاكەی فەلاح، یەكێكە لەچیرۆكنووسەكانی كورد، كەلەدوای راپە رینەوە چیرۆكەكانی وەك ئەزموونێكی تایبەت ناسراون‌و خاوەنی چەند كۆمەڵەچیرۆكیی بەرچاوە، هاوكات لەپاڵ نووسینی چیرۆكیشدا خاوەنی هەریەك لە رۆمانەكانی(چاوە روانی، سیزیف ئەو كو رەی دوو دڵی هەبوو) بەم نزیكانەش نوێترین رۆمانی بەناوی (شەربەتی ترس)بڵاودەبێتەوە، لەم چاوپێكەوتنەی ژیان، باس لەكارەكانی‌و بەتایبەت دوایین رۆمانی.

ژیان: لای تۆ وەك نووسەرێك جیاوازی چییە لەنێوان چیرۆك‌و رۆماندا؟

ئارام كاكەی فەلاح: من كەدەنووسم، پێش ئەوەی تێكستەكە تەواو بێت، ناتوانم بریار بدەم، ئەم تێكستە چیرۆكە یان رۆمان؟ من ب ریار نادەم، بەڵكو پێویستی تێكستەكەیە ب ریار دەدات. گەر تێكستێك رۆمان بێت، من ناتوانم بەزۆر بیكەم بەچیرۆك. یان گەر چیرۆك بێت، من ناتوانم بە رۆمان بینووسم. زۆربەی ئەو رۆمانە خراپانەی بەكوردی دەنووسرێن‌و ئەم چەند ساڵەی دوایی بڵاو بوونەتەوە، نووسەرەكەی پێش ئەوە ب ریاری داوە رۆمان بنووسێ، بۆیە هەر لەخۆیەوە درێژی دەكاتەوە‌و وا دەزانێ نووسینی  رۆمان بەژمارەی لاپە رەیە. بۆیە سەدەها لاپە رە دەنووسێ بێ ئەوەی هیچ بڵێ. ئەمە خراپترین تێگەیشتنە بۆ نووسینی تێكست‌و زۆربەی زۆری نووسەرەكان دەگرێتەوە، لەگەڵ ئەوەی هەندێكیان هاو رێمن. ئەمە بۆ ماوەیەك دەتوانی هەندێ خوێنەری خراپی پێ هەڵبخەڵەتێنی، بەڵام خوێنەری زیرەك بەمە فریو ناخوات‌و لێت قبووڵ ناكات. هەندێ هاو رێی نووسەریش لەفەیس بووك پەیدا دەبن‌و مەدحی درۆی تێكستەكە دەكەن‌و دەڵێن ئەم رۆمانە دەتوانێ ببێتە نموونەیەكی جوان بۆ پێناساندنی كورد بەدونیا، چونكە ئەمە تەكنیكێكی زۆر جوانی بەكارهێناوە بێ ئەوەی بزانێ تەكنیك چییە؟ یان شێوازی گێ رانەوە چۆنە؟، نووسەر بەم درۆیە بروا دەكات بی ئەوەی ئەویش پێناسەیەكی روونی هەبێ بۆ تەكنیك‌و دونیای گێ رانەوە‌و خۆی لێ دەبێ بەماركیز‌و ب روا بەدرۆكانی خۆی‌و هاو رێكەی دەكات، كەدوایی دەشیخوێنیتەوە سێ سەد تا چوار سەد لاپە رە، یەك دێ ر چییە لات بەجێ ناهێڵێت. باشە تۆ لەچوارسەد لاپە رەدا دێ رێكت لای من جێ نەهێشتبێ چۆن رووت دێ بڵییت چیرۆك‌و رۆمان دەنووسم. چیرۆك یەك هێڵی هەیە لەسەری دە رۆیت، یەك دونیای هەیە‌و باسی دەكەیت، بەڵام رۆمان كۆمەڵێ دونیا‌و لەسەر كۆمەڵێ هێڵ ئیش دەكەیت، لەچەند لایەكەوە دێیتەوە ناو دونیای رۆمانەكە. بەڵام ئەمە ئەوە ناگەینێت نووسینی رۆمان زەحمەتتر بێ لەچیرۆك.

ئێمە هەمیشە باسی سەربەستی نووسەران دەكەین لەنووسیندا، بەڵام دەمانەوێ چوارچێوەیەك بۆ خوێندنەوە‌و تێگەیشتنی خوێنەران دابنێین

ئەوەی زەحمەتە، نووسینی چیرۆك‌و رۆمان نییە، بەڵكو سووتانی نووسەرەكەیە لەگەڵ دێ رەكاندا، ئەم سووتانەیە ئێمە لەگەڵ تێكستی كوردیدا نیمانە. زۆربەی نووسەرەكان هەموو رۆژەكە بەشتی بێ ماناوە خەریكن‌و ئێوارە‌و شەوەكەشی دەچن دەخۆنەوە‌و خەریكی قسەی قۆر دەبن‌و شەو درەنگیش دێنەوە‌و چەند دێ ریك دەنووسن‌و وا دەزانن چیرۆك‌و رۆمان دەنووسن، ئەمە كارەساتەكەیە. هەروەك چۆن سیاسییەكانمان سیاسەت دەكەن‌و لێی نازانن، ئاواش نووسەران كتێب دوای كتێب دەنووسن‌و نازانن بۆ دەنووسن.

ژیان: خوێنەرانی ئێمە هەمیشە لەناو بەرهەمە ئەدەبییەكاندا بەدوای واقیعدا دەگەرێن‌و جۆرێك خوێنەر هەن كاریان زۆرینەی كات گەران‌و چواندنی دیمەن‌و رووداو‌و كاراكتەری نێو بەرهەمە ئەدەبییەكانە بەواقیع، تاچەند لەگەڵ ئەم دیاردەیەدایت؟

ئارام كاكەی فەلاح: بێگومان من زۆر لەگەڵ ئەم دیاردەیەدام، لای من ئەمە دیاردە نییە‌و پێویستییە‌و ناونانی وەك دیاردە ناوێكی هەڵەیە، بەڵكو ئەمە پێویستییەكە ناتوانی لێی هەڵبێی، ئێمە هەمیشە باسی سەربەستی نووسەران دەكەین لەنووسیندا، بەڵام دەمانەوێ چوارچێوەیەك بۆ خوێندنەوە‌و تێگەیشتنی خوێنەران دابنێین. تۆ ناتوانی بەخوێنەر بڵێیت: تۆ دەبێ تەنها بەم شێوەیە لەرۆمانەكەی من تێبگەیت، گەر بەم شێوەیە تێینەگەیت ئەوا رۆمانەكە لەق دەبێ‌و هاوسەنگی تێك دەچێت. ئەوا تەنها رۆمانە لاوازەكان بەو شێوەیە مامەڵە لەگەڵ خوێنەردا دەكەن.بەڵام هەندێ جار سیاسییەكان كەبە تێكستێك ناوێرن هەندێ كەس لەملاو ئەولا دروست دەكەن تا هەندێ كەسایەتی‌و رووداو‌و كاراكتەریان لەناو تێكستەكاندا بۆ دروست بكەن كەلەخۆیان بچن، بەب روای من وازیان لێ بێنن، مافی خۆیانە، نووسینی رۆمان هەمیشە ئەو بەزمەی هەبووە‌و هەمیشەش هەر وا دەمێنێتەوە.

خۆم لەگەڵ رۆمانەكەمدا زۆر گریام‌و پێكەنیم

ژیان: بەم دواییانە شەپۆلێكی رۆماننووسین لەناو گەنجەكاندا دەستی پێكرد تاچەند ئاگاداریت‌و كامە لەو بەرهەمانە بوونە مایەی سەرنجت؟

ئارام كاكەی فەلاح: بە راستی ئاگام لێیان نییە، چونكە دەمێكە نەگە راومەتەوە، هیوای سەركەوتنیان بۆ دەخوازم. بەڵام ب روای تەواوم بەوەیە كەتێكستی قووڵ‌و باش هەمیشە خۆی دەسەپێنێ.

ژیان: رۆمانی (شەربەتی ترس) كەدوایین بەرهەمی تۆیە‌و ب ریارە بەم نزیكانە چاپ‌و بڵاوبێتەوە، دەكرێت لەچەند درێێكدا باسێكی كورتیمان بۆ بكەیت؟

ئارام كاكەی فەلاح: ئەم رۆمانە باسی كچێك دەكات كەدكتۆرەیە‌و لەدەرەوەی وڵاتەوە دێتەوە تا كلینیكێك بۆ ژنان بكاتەوە بۆ منداڵ بوون، بەڵام لەهەمان كاتدا خەون بەوەوە دەبینێت كەلقێك لەكلینیكەكە بۆ ئەو ژنانە تەرخان بكات كەبریار دەدەن منداڵیان نەبێت‌و لەباری بەرن‌و ئەو مافە جوانە بۆ ژنان بگە رێنێتەوە كەخاوەنی لەشی خۆیان بن . دوكتۆرە نازەنین دەزانێت ئەمە كارێكی زەحمەتە چ لەخۆرهەڵات‌و چ لەكوردستان، بەڵام بۆ گە رانەوەی تەنها ئەو مەرجەی هەیە‌و بۆشی دەچێتە سەر. رۆژێكیان كچێك بەناوی مەحبووبەی نازدار كەشاعیرە‌و سێ برای زۆر ناشیرینی هەیە‌و لەلایەن خۆشەویستەكەیەوە زۆر د رندانە لاقە دەكرێت‌و سكی پ ر دەكرێت، رێی دەكەوێتە كلینیك‌و نازانێ چی بكات ؟ چونكە براكانی دەیانەوێ بیكوژن. دواجار ب ریار دەدات وەك تۆڵەسەندنەوەیەك لەدونیا منداڵەكەی ببێت‌و چیرۆكی ژیانی خۆی بۆ دوكتۆرە نازەنین دەگێ ریتەوە‌و ئەویش ئازایەتی ئەم ژنەی پێ جوان دەبێت‌و هەوڵ دەدات یارمەتی بدات. یارمەتییەكەی دەگاتە كوێ‌و چی بۆ دەكات؟ ئەوە دەبێ هەموو رۆمانەكە بخوێنیتەوە.

ژیان: لەزۆرینەی بەرهەمە ئەدەبییەكانی تۆدا هێڵێكی كۆمیك هەیە، كەوادەكات خوێنەر بكەوێتە پێكەنین(زۆرجار پێكەنیێكی تاڵ) ئایا لەم رۆمانە نوێیەشتدا هەمان هێڵ بوونی هەیە؟ بۆخۆت پێت وایە گرنگی ئەو هێڵە كۆمیكە لەچیدایە؟

ئارام كاكەی فەلاح: بەڵێ ئەوە جۆرێكە لەشیوازی نووسینی من، كەتێكستی منی پێ دەناسرێتەوە، جۆرێكە لەهومۆری تایبەت بەخۆم. كۆمیدیایەكی رەش، یان تراژیدایەكی پر پێكەنین، هەست دەكەم سەفەری ئەم ژیانە كورتەی ئێمەش هەروا بێت. لای من ژیان خۆی لەكۆمێدیایەكی رەش زیاتر هیچیتر نییە. لەو رۆژەوەی لەدایك دەبین دەكرێ بەخۆمان پێبكەنین، هەروەك چۆن دەكرێ هەمیشەش بۆ خۆمان تێر بگرین. گرنگی ئەو هێڵە ئەوەیە پەیوەندییەك لەنێوان خوێنەر‌و تێكستدا دروست دەكات، بەڵام ئەوەت بیر نەچێ، من خۆم بەئەنقەست دروستی ناكەم، بەڵكو خۆی لەناو تێكستەكەوە دروست دەبێ‌و هەڵدەقووڵێت، هیچیان دروستكراو نین بەڵكو سروشتین.

لەو رۆژەوەی لەدایك دەبین دەكرێ بەخۆمان پێبكەنین، هەروەك چۆن دەكرێ هەمیشەش بۆ خۆمان تێر بگرین

ژیان: چ قسەیەكت هەیە بۆ خوێنەران بەرلەوەی رۆمانەكەت بگاتە بەردەستیان‌و بیخوێننەوە؟

ئارام كاكەی فەلاح: لەخوشەویستی زیاتر هیچی ترم نییە، هیوادارم چاوە روان بن تا دەگاتە دەستیان. من خۆم لەگەڵ ئەم رۆمانەمدا زۆر گریام‌و پێكەنیم، هیوادارم ئەوانیش بگەنە هەمان ئەو حاڵەتەی من.