عەلی ئەشرەف دەرویشیان


ژیان:
ئەمڕۆ ساڵوەگەڕی كۆچی دوایی عەلی‌ ئەشرەف دەرویشیان، چیرۆكنووسی خەڵكی كرماشان و توێژەری بواری ئەدەبیات، ساڵی 2017دا لە تەمەنی 76 ساڵیدا بەهۆی نەخۆشی لە نەخۆشخانەیەكی شاری كەرەج كۆچی دوایی كرد.

ئەو چیرۆكنووس و توێژەری كورد بوو ساڵی 1941 لە گەڕەكی  (ئاوشووران)ی سەر بە كرماشان لەدایك بووە.

پاش تەواوكردنی پەیمانگەی سەرەتایی كرماشان، بووەتە مامۆستا و لە گوندەكانی دەوروبەری كرماشان و گێڵانی ڕۆژئاوا (شائاباد) مامۆستا بووە.

ساڵی 1958 خوێندنی خانەی مامۆستایان تەواو دەكات و بۆ مامۆستایی، رەوانەی گوندەكانی دەوروبەری كرماشان و گێڵانی رۆژئاوا دەكرێت. 

ساڵی 1966 لە بەشی وێژە و ئەدەبی فارسی زانستگەی تاران دەست بە خوێندن دەكات و دوای وەرگرتنی بڕوانامەی بەكالۆریۆس، لە بەشی دەروونناسیی پەروەردەدا درێژە بە خوێندنی ماستەر دەدات، هاوكات لە خوێندنگەی باڵای تاران لە بەشی راوێژكاری و رێنمایی فێركاری دەخوێنێت.

 ساڵی 1973 یەكەمین كۆمەڵە چیرۆكی بڵاو دەبێتەوە.

لە ساڵی 1978، لەبەر نووسینی كتێبی (لەم هەرێمەوە) و بەهۆی چالاكیی سیاسی، سێ جار قۆڵبەست و خامەی یاساخ دەكرێت. 

یەكەم جار لە كرماشان بۆ ماوەی هەشت مانگ دەخرێتە گرتووخانەوە، دواتر دەروێشیان لە تاران دەگیرێت و حەوت مانگ لە گرتووخانەدا دەمێنێتەوە.
ناوبراو  دوا بەدوای ئەمە‌ لە زانكۆ دەردەكرێت و لە پیشەی مامۆستایەتیش دوور دەخرێتەوە. 

ساڵی 1974 دیسان قۆڵبەست دەكرێتەوە و 11 ساڵ زیندانی بۆ دەبڕدرێتەوە ئیتر لەو دەمەوە دەخرێتە گرتووخانە و تا سەردەمی شۆڕشی گەلانی ئێران لە گرتووخانە دەمێنێتەوە.

سەرجەمی كتێب و بەرهەمە نووسراوەكانی كەتا ئێستا ئامادەو چاپ و بڵاوكراوەتەوە، زیاتر لە60 بەرهەمە كە بریتین لە بوارەكانی (چیرۆك بۆ منداڵان و مێرمنداڵان)، (كۆكردنەوە)، (كورتە چیرۆك و رۆمان) و (فەرهەنگی خەڵكی ئاسایی).

گرنگترین و بەرچاوترین بەرهەمی نووسین و كۆكردنەوەی پرۆژەیەكی گەورەیە بەناوی "فەرهەنگی ئەفسانەكانی خەڵكی ئێران لە20 بەرگدا" كە بەرهەمی 22 ساڵ هەوڵ و تێكۆشانی ئەم نووسەرەیە.

لە بەرهەمەكانیدا رووخساری ئاوێتە بە زەبر و زەنگ و بێ بەزەییانەی هەژاریی و بەلەنگازی دەخاتە بەردیدە و چەندە جوان، هەژێنەر و ‌كاراش دەست بۆ خامەكەی دەبات. ئەو زۆر جوان پەی بە هەژاری دەبات و دەیناسێت، ساڵەهای ساڵ بەلای منداڵانی گوندەوە ژیان بەڕێ دەكات و رەنج و مەینەت و چەرمەسەریی ئەوان بەردەوام گیان و ناخی ئازار دەدات. زۆر چیرۆكی دەروێشیان راڤەی ئەو وێنە دڵهەژێنانە دەكات كە بە درێژایی ژیان بەردیدەی كەوتوون.

بەشێك لە بەرهەمەكانی عەلی ئەشرەف دەرویشیان وەك ڕۆمانی دوو بەرگەیی "ساڵانی هەورین و ئەفسانە كوردییەكان و چیرۆكەكانی ئەو ساڵانە" لەلایەن عەزیز گەردی و شەریف فەلاح، نووسەر و وەرگێرانی كوردەوە وەرگێڕدراونەتە سەر زمانی كوردی.

هاوكات لە ساڵانی ڕابردوودا بە هاوكاریی مەریوان هەڵەبجەیی، وەرگێڕی كوردی خەڵكی هەڵەبجە چەندین كتێبیان بە هاوبەشی لەبارەی چیرۆك و زمان و ئەدەبی كوردی بە فارسی و كوردی بڵاو كردەوە.

لە رۆژی 26ی ئۆكتۆبەری ساڵی 2017 گیانی لەدەستدا.