داهاتووی كتێبفرۆش‌و خانەكانی كتێبفڕۆشی بەرەو كوێ؟

كۆمەڵگایەك پشت لەكتێب

ژیان: دێكان عەلی

خوێندنەوەی كتێب كلتورێكی لەمێژینەی كۆنی بەشێكی زۆری كۆمەڵگەكانە، كەم تا زۆر تاكەكانی بەشێك لەكۆمەڵگە گرنگی بەكڕین‌و خوێندنەوەی كتێب دەدەن، بەڵام بەهۆی شۆڕشی ئەلیكترۆنی خوێندنەوەی كتێب بەرەو پوكانەوە دەچێت.

كەمنین ئەو ناوەندانەی كتێب داخراون، بەهۆی كەمی خوێنەر، سیروان نەجم، خاوەنی خانەی سیروان لەشاری هەولێر بۆ ژیان دەڵێت، داهات‌و قازانجی خانەكەمان زۆر كەمە بەجۆرێ مانگانە لەنێوان 400هەزار بۆ 600هەزارە، لەو بڕەش دەبێت مانگی 150هەزار بۆ شاگردەكەم تەرخان بكەم، ئەوەش كەدەمێنێتەوە بڕێكی زۆر كەمە، بەڵام خۆشەویستیم بۆ كتێب وایكردووە بەردەوام بم، لەئێستادا كڕینی كتێب زۆر كەمە ئەوانەی سەردانی خانەكەمان دەكەن زۆرینە خوێندكاری زانكۆن، بەڵام توانای كڕینی كتێبیان نییە، بۆیە ئێمەش قازانجێكی ئەوتۆ ناكەین.

سیروان لەمنداڵیەوە لەژێر قەڵای هەولێر كتێب دەفرۆشێت، خۆشەویستی بۆ كتێب وایكردووە دانەبڕێت لەكتێب فرۆشی، سەرەڕای كەمی خوێنەر، بەڵام بەیانان كاتژێر هەشت‌و نیوی بەیامی خانەكەی دەكاتەوە‌و تاوەكو بەنگی شێوان.

بەقسەی سیروان، كەمن ئەو كەسانەی كتێب دەخوێنەوە بەجۆرێك كەمترین گەنجی ئێستا كتێب دەخوێنێتەوە، زیاتر خۆیان لەناو خوێندنەوەی ئەلیكترۆنی دەبینەوە‌و كەمتر خۆیان لەخوێندنەوەی كتێب دەبینەوە، ئەمەش كاریگەری خراپی لەسەر ئاستی بیركردنەوەیان دروست دەبێت.

هەرچەندە قەیرانی دارایی بەرەو باشتر دەچێت، بەڵام ئەمە كاریگەری نەكردۆتەوە سەر فرۆشی كتێب، سوركێو سەلیم خاوەنی خانەی مەحوی دەڵێت، داهات‌و قازانجی ئێمە نادیارە ئەمساڵ كەمترە لە ساڵی رابردوو، هەرچەندە بەردەوام داشكاندنی لە%30 بۆكتێبەكان دەكەین تا فرۆشی زیاتربێت، بۆنمونە كتێبێك نرخی 8هەزارە پاش داشكاندن نرخی دەبێتە 5500دینار، بەڵام هەر نافرۆشرێت.

ئەو كتێب فرۆشە باسی لەوەشكرد، چەندین هاوڕێم خانەی كتێبیان هەبوو دایان خست‌و ئێستا كاری تر دەكەن، بەهۆی خراپی ژیانیان، بۆیە پێویستە لەم كاتەنەدا وەزارەتی رۆشنبیری‌و لاوان هاوكار بێت ئەگەر بە پێدانی كرێبی دووكانەكانمان بێت.

ئەحمەد جەمال، یەكێكە لەو خوێنەرانەی وەك خۆی دەڵێت هەوڵ دەدەم هەمیشە كتێب بكڕم‌و بۆ ژیان وتی "بەڕێژەیەكی زۆر لەبەرنامەی مانگانەم گرنگیم بەكڕینی كتێب داوە، لانی كەم لەمانگێك كتێبێك یاخود دووان دەكڕم، بەپێی پێویستی كتێبیش پارەیان پێدەدەم، بۆ نمونە بۆ كڕینی دیوانی شاعیرێكی كلاسیك تۆ 10هەزارت پێویستە، بەڵام بۆ ڕۆمانێك یا ڕەنگە 5هەزار كەمتر یا زیاتر بەپێی چاپی دەزگاكە دەگۆڕێت، من وەك خۆم مانگی وایە 15هەزار یا 20هەزار بەكڕینی كتێب دەدەم، ئەگەر پێشانگاش بكرێتەوە نزیك دەبێتەوە لە150 دۆلار، هەمیشە ئەو دەزگایانەی كتێبیان لێدەكرم سوود لەداشكاندنەكانیان وەردەگرم".

شۆخان ساڵح، خوێندكاری زانكۆی سەڵاحەدینە بۆ ژیان دەڵێت، من ئاشقی كتێب خوێندنەوەم، بەڵام بەهۆی خراپی باری داراییم ناتوانم كتێبی پێویست بكڕم، چونكە من مانگانە 80هەزارم دەدرێتێ دەبێ لەو بڕەش 25هەزار بۆ كرێی پاس‌و تەكسی دابنێم‌و ئەوەشی دەمێنێتەوە تەنیا بەشی خواردنم دەكات بۆیە ناتوانم هیچ كتێبێك بكڕم، بەڵام لە كتێبخانەی زانكۆ‌و لەهاوڕێكان كتێب وەردەگرم‌و دەخوێنمەوە.

ئەو خوێندكارە باسی لەوەشكرد، بەگشتی دەكرێت بڵێین نرخی كتێبەكان گونجاون‌و كڕین‌و نەكڕینی پەیوەندی بەدۆخی دارای خەڵك هەیە، هەندێ پێیان وایە نەبوونی ڕۆشنبیری كتێب خوێندنەوەی تاكەكانمان هۆكارە بۆ نەكڕینی كتێب، وەهەندێ تر پێیان وایە كڕینی كتێب بەبەشێكی گرنگی ژیانیان دەزانن.
تاوەكو ئێستا هیچ هەنگاوێك لەلایەن وەزارەتی روشنبیری‌و لاوان نەنراوە بۆ رێگری لەداخستنی خانەكانی كتێب، وردە وردە خانەكانیش بەرەو داخستن دەچن‌و كۆمەڵگاش بەرەو نەخوێندنەوەی كتێب.