کۆرۆنا بووەتە فریاد ڕەسی تڕەمپ


لەگەڵ دەستبەکاربوونی دۆناڵد تڕەمپ سەرۆکی ئەمریکا، جەنگی بازرگانی نێوان چین و ئەمریکا دەستیپێکردووە و هێشتا بەردەوامە، ئەمریکا سوورە لە سەر سەپاندنی سیاسەتەکانی گومرگ لە سەر هاوردەکردن و هەناردەکردنی کاڵا چینییەکان، لەگەڵ ئەوەشدا ئامانجییەتی پێش بەو گەشە ئابوورییەی چین بگرێت کە خەریکە هەموو جیهان دەتەنێت، بەڵام ئێستا چین بە تەواوی توانایەوە سەرقاڵی جەنگی کۆرۆنایە، کە شی جین بینگ، سەرۆکی وڵات بە شەیتان ناوی هێناوە، جەنگەکە قەبارەکەی بە ئەندازەیەکە، پەکین داوای هاوکاریی لە وڵاتانی جیهان کردووە.

ڕێبوار ئەحمەد

دوایین بارودۆخی کۆرۆنا

بەپێی ئاماری فەرمی لیژنەی تەندروستی نیشتیمانی چین، تا ئێوارەی ڕۆژی شەممە، زیاتر لە هەزار و ٥٢٠ کەس بەهۆی ڤایرۆسەکەوە گیانیان لە دەستداوە و ٦٧ هەزار کەسیش تووشبوون.هەرچەندە ژمارەیەک میدیای چین باس لەوەدەکەن، ژمارەی قوربانیانی ڤایرۆسەکە چەند هێند زیاترە و، دەسەڵاتدارانی چین ئامارەکان دەشارنەوە.
هاوکات ئێوارەی ڕۆژی شەممە ١٥ی شوبات، یەکەمین حاڵەتی مردن بەهۆی ڤایرۆسەکەوە لە فەڕەنسا تۆمار کرا، گەشتیارێکی تووشبوی چین بوو لە فەڕەنسا خرابوویە ژێر چاودێری تووندەوە، ئەمەش یەکەمین حاڵەتی مردنی کۆرۆنایە کە لە ئەوروپا تۆمار کرابێت، جگەلەو ٣ حاڵەتی دیکەی مردن بە کۆرۆنا لە دەرەوەی چین تۆمار کراون، ئەوانیش لە هونگ کۆنگ، یابان و فیلیپین بووە.

کاردانەوەی ئەمریکا بەرانبەر کۆرۆنا

بەپێچەوانەیبەشێک لە وڵاتانی جیهان کە هاوکارییان پێشکەشی چین کردووە بۆ ڕووبەڕووبونەوەی ڤایرۆسەکە، واشنتن وەک هەلێک بۆ زیانگەیاندن بە ئابووری چین تەماشایدەکات، لە یەکەم کاردانەوەیدا تەواوی دیبلۆماتکار و  و كارمەندانی باڵێۆزخانەو كونسوڵگەرییەكانی لەچین كێشایەوەو لەمپەری قوورسی لەبەردەمئەو کەسانە دانا، لەو وڵاتەوە دەچنە ئەمەریكا.
لە کاردانەوەی هەنگاوەکانی ئەمریکا،وەزارەتی دەرەوەی چین واشنتۆنی بەوە تۆمەتبارکرد، دەیەوێت ترس و دڵەڕاوكێبڵاوبكاتەوە.
ئەو مامەڵەیەی واشنتۆن بەرانبەر بە چین گرتویەتییە بەر، وەک بەشێک لەجەنگی بازرگانیی ترەمپ بۆ كۆنترۆڵكردنی چین و راگرتنی گەشەی ئابووریی لێکدەدرێتەوە،گەشەسەندنە بەردەوامەکانی چین هەڕەشە لەپێگەی ستراتیژیی ئەمەریكا دەكات، بەو شێوەیەش  كاریگەریی نەرێنییڤایرۆسی كۆرۆنا لەقازانجی ستراتیژی ئەمەریكادایە، پێشتریش دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ڕایگەیاندبوو بە تەواوی مەترسییەکانی کۆرۆنایان لە ئەمریکا دوورخستووەتەوە.
میدیاکانی ئەمریکا باس لەوەدەکەن،بڵاوبوونەوەی ئەمڤایرۆسە مەترسیدارە لە ناو چین، ئەمریکا وەک  كارتێكی فشار دژی پەکین بەکاریدەهێنێت، هەوڵدەدات زۆرترین زیان بە ئابووریی ئەو وڵاتە بگەێنێت، هاوشێوەی ئەو ڕووداوانەی لە تایوان و هۆنگ كۆنگ و لەم دواییانەشدا لە دۆسێی ئیگۆری لەهەرێمی شینكیانگ، بۆهەمان مەبەست بەكاریهێنا.
بۆنکردنی چین لە ژێر ماسکەوە

دەسەڵاتدارانی چین هەستیان بەو مەترسیانە کردووە کە خەریکە کۆرۆنا تەواوی توانا و وزەیان بە خۆیەوە سەرقاڵدەکات، بۆیە ڕۆژی  دووشەممەی رابردوو، فڕۆكە مووشەكهەڵگرەكانی چین گەیشتنە سەر گەرووی تایوان و هێڵی جیاكەرەوەی هەردوولاشیان تێپەڕاند، بۆ ماوەیەک زۆر لەو ناوچەیە مانۆڕی سەربازییان ئەنجامدا.ئەوەش وەک ئامادەکاریی بۆ ڕووبەڕووبونەوەی هەر مەترسییەک لە ناوچەکە بۆ بەرژەوەندییەکانیان دروستبێت.

لەو كاتەوە كە ئەمڤایرۆسە بڵاو بووەتەوە، دەنگی سەربەخۆیی لەتایوان بەرزتر بووەتەوە و ئەندامانی پارتی دیموكراتیی پێشكەوتنخواز بەهەلی دەزانن لەم كاتەی كە ئەو وڵاتە لەقەیراندایە، سوود لەكاتەكە وەربگرن. بەتایبەتییش لەدوای ئەو ئاژاوەیەی دوورگەی "هۆنگ كۆنگ"ی گرتووەتەوە.

بەڵام سەرەڕای سەرگەرمیی چین بەكۆرۆناوە، ناردنی فڕۆكە بۆمبهاوێژەكانی بۆ جاری دووەم بۆ سەر گەرووی تایوان پەیامێكی روونە بۆ واشنتۆن، كە لووتی چین هەڵە ناكات و بۆنی پیلانگێڕیی دەكات، با ماسكیشی كردبێت.

قەبارەی زیانە ئابوورییەکانی کۆرۆنا

بەپێی میدیا جیهانییەکان،وا مەزەندە دەكرێت زیانەكانی كۆرۆنا سنووری 200 ملیار دۆلارتێپەڕێنێت، ئەوەش چەندین جار زیاترە لەزیانەكانی نەخۆشیی سارس كە لەنێوان ساڵانی 2002 و 2003 دا 40 ملیار دۆلار زیانی گەیاندە ئابووریی چین، بەتایبەتیی شاری ووهان، سەرچاوەی بڵابوونەوەی ڤایرۆسەکەیە و ناوەندێكی گەورەی پیشەسازیی چینە.

بەپێی میدیاکانی چین ، شاری ووهان بە لە سەدا چوار، بەشدارە لە داهاتی كۆی وڵات، لەو شارەشدا 44 كارگەی ئەمەریكیی كار دەكەن، كە ترامپ داوایانلێدەكات بگەڕێنەوە بۆ ناوخۆی ئەمەریكاو بەشداریی بكەن لەدابینكردنی هەلیكار بۆ ئەمەریكییەكان و كەمكردنەوەی رێژەیبێکاریی.

بڵاوبوونەوەی ئەمڤایرۆسە،بووەتە هۆی پاشەكشەی كۆمپانیاكان بۆ دەرەوەی چین، بەڵام لەبەر كاریگەریی ئابووریی چین لەسەر جیهان، زیانەكان تەنیا ئەو وڵاتە ناگرنەوە، بەڵکو کاریگەرییان لەسەر جیهان دەبێت، بەتایبەت لە سەر نرخی نەوت بەوپێیەی چین گەورەترین کڕیاری نەوتی جیهانە، جگەلەوە، بەهۆی هەرزانیی كاڵای چینیی، زۆر كۆمپانیاو وڵات زیانی گەورەیان پێدەگات.