شورەیی لەرەگی بناگوێی ئایندەی كوردستاندا سەرۆکی زانکۆی کوردستان بە نمونە

ماجد خەلیل


پێغەمبەریش بیت، دەبێت بگەیتە چل ساڵ، جا سروشێكت لەئاسمانەوە بۆدێت، ئیدی زەمین‌و زەمان دوات دەكەون. وەلێ لێرە قەڕنێكت دەمێنێت بۆ چل ساڵ، سروشی سەما، زەمین‌و زەمان، میدیاو مەزاجی هەرێمێ، دەبنە پاوەیوی شەوێكی سوری ئەتككردنی ئەخلاقی زانست، دەبنە ئەفسانەی باوەڕێكی بودەڵەی كەلتوری بڕوانامەو زانكۆی علوج . تاوەكو ئێستا بڕوانامەی علوج مشتێك بوو لەخەرمانێك خەمی ئەم وڵاتە، ئێستە سەرچاوەكە بۆخۆی لیخن بوو، ئێستە ڵێڵایی بەرۆكی ماریفەو مەجدی زانكۆكانی گرتووەتەوە.

ئەم ئێوارەیە، شاهۆ ئەمینی رووداو، كاتێ هەواڵەكەی خوێندەوە، لەخۆشیا (۱۰) هەواڵ لەزاری دەكەوتنە خوارەوە. ئاساییە، راهاتووەو دەبێ وابێ، شایەد نیازی شۆخی كردنیشی بووبێ، نازانم. 

وەختێ دەیوت بەزمانێكی پێرفێكتی ئینگلیزی دەدوا، گرفتەكە لێرەدا بوو. لەماڵباتی شاهانەدا، زمانی ئەوانی دی شورەییە، كەچی لەماڵباتی ملهوڕو دەسەڵاتداری ئێمەدا شانازییە. 

بەهیچ پێوەرێكی پێوانەی ئایكیوی ژیری‌و زیرەكی مرۆڤ، زمان زانین نەژیرییە نەزیرەكی، بەڵكو مرۆڤ پێش ئەوەی عەقڵ بگرێ زمان فێر دەبێ، بەتایبەتی بۆ كەسێ كە زمانی دایكی خۆی نەزانێ! وەلێ ئیستیخدامێكی وەك شاهۆ شانازی بەپێرفێكتی ئینگلیزییەكەیەوە بكات، جگە لەشیعرەكەی سەیدی دەبێ چیتری پێبڵێم! 

بەهەر حاڵ قەسدو نییەی من شتێكی ترە.

تۆ، كوڕی سەرۆك، پێویستیت بەعەبدلئیلایەك هەیە ببێتە وەسیت تا لەسەرنەخشە پێتپیشاندەن هەرێمێ هەیە ناوی كوردستانە.

پێویستیت بەوەسییەكە تا پێت بڵێ پێبگرە، لەكوێوە‌و چۆن، كەی‌و كام داهێنان‌و ئەفڕاندن‌و ئەسرارت داهێنا؟ كام توێژینەوەو تێڕامانت خستەگەڕ، كام شەونخونی‌و شیوەنت دی بۆ ئەم نەتەوە بندەستە، كام پەرچڤەت خستە سەر لاپەڕەی لەنگی چارەنوسی ئەم میللەتە، لەكوێوە هەڵتۆقیت‌و لەكام پەڵەی بەدبەختی ئێمەدا سەوزبویت؟ 

من گەر كوڕی سەرۆك بومایە داوای قۆرییەكەی عەلادینم لەبابم نەدەكرد تا زانكۆیەكی وەك كوردستانم لەلولەكەیەوە بۆ بێنێتە دەرێ

تۆ لەنێو لۆچی حەسرەتی حیكایەتەكانی رێی هەندەرانی كامە گەنجی ئەم وڵاتەوە پەڕیتەوە ئەمبەر، لەمەتەرێزی كام سەنگەری سوری لاوانی ئەم وڵاتەوە فەرشی سورت بۆ ڕاخرا؟ تۆ ئەی غەرقی ناو كەلتوری ماركەو مۆدەو مەزادی ئایندەی ئێمە، لەكوێوە خەتێكی تیژی ئوتوی كراسو چاكەتە چل هەزار دۆلاییەكەت وەك شمشێرێ نایە مل مەراقی ئەو لاوانەی زانكۆ، ئەوانەی فلسێ لەگیرفانیاندا سەوزەڵێ خانم دەڵێ. تۆ ئەی زەردەڵێ خانمی خوێناوی ئەم میلەتە! تۆ ئەی كۆپیكراوی نەوەكانی موحەمەدی خامسی مەغریب! تۆ ئەی نەوەی پۆپجی‌و پژمەی ناوەختی سیاسەت ! تۆ ئەی كوڕی فەقیری لۆژیك‌و لۆقەنتەی ژەهراوی گەندەڵیی، چیت داوە لەم چەرمە سەرییەی ئەم هەرێمە نەحەساوە. تۆ لەكوێوە هاتی، تۆ دەزانی دێگەڵە یانی چی؟ تۆ روداوی هەكاریت بیستووە؟ تۆ دەزانی شێخ سەلام بارزانی باپیرانی تۆیە، ئەوبەڕیشی سپییەوە داوای دەكرد بڵاوكراوەی ئامادەییەكانی باكور بهێنن، بابیخوێننەوەو رۆشنبیر بن، ئێستە چۆنە ئەو هەموو ریش سپییەی سیاسەت لەبەردەم گەنە مووی ریشی رەشی تۆدا سامگرتونی‌و وتارو وانەی گەشەپێدانی مرۆیان پێدەدەیت؟

ئەوەی تۆ بەبابەی دەكەی دوژمنیش پێی ناكا، راستە ئەو بۆخۆی وادەزانێ رۆستەمێكەو ئەتۆیش زۆرابێكی، پێش ئەوەی شمشێرێ لەملت نێت دەتناسێتەوەو ئەوجاخی ئەجدادی بەتۆ ڕۆشندەكاتەوە. وەلێ هەردوكتان هەڵەن، تۆ زۆرابێكی  شمشێری مێژووت ناوەتە مل بابت، تۆ ژانی لەدایكبوونی ئەزمونێكی رەشی بۆ خۆت‌و ئەو، تۆ راستە ئێستە لەنێو ئەم ئەفسانەی سیاسەتی هەرێمەدا، لەناو ئەم جاش‌و جەیش‌و حەشد‌و حەربەی ئێستاماندا، تەیری هوما بەسەر شانتەوە نیشتووەتەوە. وەێ ئەوەتۆی ئێستە تۆ تەنافی گەردنی هەزاران خەون‌و خولیای ئازادیت. ئێستە تۆ تۆنی مەرگی هەزاران ئاوازی هێشتا نەوتراوی داهێنان‌و دنیای نوێیت. ئێستا تۆ تەكبیری تیرۆرێكی بۆ سەر جەستەی جەوانی دیموكراسی. 

تۆ گەر بابت خۆشبویستایە، وەك زاڕۆكانی بسمارك ببە بەحەلاق، وەك زاڕۆكانی جۆرج واشنتۆن ببە بەمیوەفرۆش، وەك زاڕۆكانی ئەلیكسەندەری یەكەم ببە بەمۆسیقار.

وەك زاڕۆكانی جەنەڕاڵ لی ببە بەموەزەفی تاپۆ.

ئاخر تۆ، لەكام شوێنۆ، لەكام كونفەیەكونەوە، هێنرای، كرای، وەكخۆت دەڵێی، بەڕەئیسی جامیعە!

تۆ گەر رقت لەبابتە وەك منداڵەكانی سەدام ببە بەسەرۆكی دەزگا، ببە بەكەڵەشێری زانكۆكانی موستەنسەریەو بەغدا، وەك زاڕۆكانی قەزافی ببە بەحوتی ناو دەریای ماسیە بچوكەكانی تەڕابلوس، وەك كیژەكەی عەرفات ببە بەزاوا! وەك منداڵەكەی پاڤلیج ببە بەوەزیری خوێندنی باڵا، وەك نەوەكەی عەلی عەبدوڵا ساڵح ببە بەجەندرمەی رێكخراوە خۆبەخشەكان ههەە. 

تۆ گەر رقت لەبابتە وەك منداڵەكانی سەدام ببە بەسەرۆكی دەزگا، ببە بەكەڵەشێری زانكۆكانی موستەنسەریەو بەغدا

نازانم منداڵی ئەم بەرپرسانە بۆ هێند رقیان لەبابیانە، من گەر زاڕۆی سەرۆكێ دەبووم نەدەبومە سەرۆكی زانكۆ، ئاخر رینومایی یاساكەی جەنگیزی تاتاریش نەیدەگرتمەوە، ئاخر تەیموری لەنگیش كە بەكەلەی سەر كۆشكی دروستدەكرد لەبەردەم مامۆستایەكی زانكۆی دیمەشقدا ئەژنۆی لەنگی دەلەرزی. 

من گەر كوڕی سەرۆك بومایە داوای قۆرییەكەی عەلادینم لەبابم نەدەكرد تا زانكۆیەكی وەك كوردستانم لەلولەكەیەوە بۆ بێنێتە دەرێ. نا من گەر پارتی بومایە دەمنوسی ، دەمنوسی‌و دەموت ئەم مەهزەلەیە ڕاگرن، مەهێڵن ببینە شوێن توانجی مێژوو، هەر هیچم نەنوسیایە دەمنوسی  دوو هەزارو نۆزدەیە! تەنها ئەوەندە.

ئاخر بەكلیكێ دەزانین كوڕو كچی سەرۆكەكانی وڵاتانی ئەسكەندەنافیا مژوڵی چین، دەشمانزانی زاڕۆكانی سەرۆكەكانی سەڵتەنەی عەمان‌و كوەیت‌و كینیایش خەریكی چین، ئیتر روون دەبویەوە لەكام بەرەی گەمەكەداین.




تۆڕی هەواڵی ژیان بەرپرس نییە لە ناوەڕۆکی ئەم نوسینە