ژن و چیرۆكەكانی قووربانیبوونی لە كۆمەڵگە داخراوەكاندا

ژاوێن شاڵی

خۆم و شتێك بۆ گێڕانەوە

كاتێك بۆ یەكەمجار دەستم بەنووسین كرد، تەمەنم ١٠ ساڵان بوو، نەمدەزانی نووسەر بوون چییە و خەونیشم هەرگیز پێوەی نەبینی بوو، تاكە خەوون هەمبوو لە شەش ساڵییەوە ئەوەبوو موزیسیەنێكی بەناوبانگم لێدەرچێت، یاخود گۆرانیبێژێك خەڵكی شەیدایانە گوێم بۆ بگرن، بەڵام كە وردە وردە گەورە بووم و هەستی گۆرانی ووتن هەر زوو پوكایەوە و ئەسڵەن حەزێكیشم بۆی نەما كە هەستم كرد دەنگم تا ئەو ئاستە بڕدەكات لە ژوور و بنمیچەكانی تەنیایی ژیاندا خۆمی ژیانی پێ ژیر بكەم، وەلێ خەونی بە موزیسییەن بوون كەوتە ژێر پێی یەكەمین پێگرتن و گاگۆڵكێكانم لە جیهانی ووشە و نووسین و پاشانیش رۆژنامەنووسیندا، ئەویش بە منداڵی هیچ كات لە خەون و تموحەكانم نەبوو.

نووسین وەكو بایەكی نوستوو لەژێر باڵم خەبەری بووە و جۆرەها باڵ و حەزی فڕنی تێدا دروستكردم بەڕادەیەك رۆژێك بە راستی فێری فڕین بوون و خۆشەویستی نیشتیمان و پەیوەستی و میهرەبانی دایكیش باڵیان نەكردم.

كاتێك یەكەمین شیعرم بڵاو بووەوە هەر بە راستی هەفتەیەكی رێك پێم وابوو من بە تەنیا بەسەر ئاسمانێكدا دەفڕم كە پێشتر كەس بەوجۆرە نەفڕیووە و حەزی نەنیشتنەوە هەستی بەرپرسیارێتی و بەردەوامیشم شعر و نووسین و هەر وەك ناومی لا خۆشەوسیتتر كردم.

بەڵام ئەوەی دوو ساڵی پێش سەفەر كردنم بۆ دەرەوەی كوردستان و ئەم سێ ساڵ و نیوە لێرەی غوربەتەوە هەستی پێدەكەم قووربانیبوونێكە بێ خەبەرە لە دنیایەكدا كە تەمەنێك و زۆربەی كات و ساتەكانی خۆمان و ژیانی تایبەت و خێزانیشمان پێ بەخشیووە، ئەو قوربانیبوونەش ژن بوونە لە كۆمەڵگایەك تا ئێسك دەتوێتەوە پارتریارك و نێر سالاریدا بە جۆرێك ئەوكاتانەی بە هەموو هەوڵ و كۆشش و شەونخوونی و پلیكانەكانی ئەزموونتدا بەو پەڕی ماندووبوون و كۆمەڵێك قوربانیدانەوە سەردەكەویت، لەلایەكی ترەوە قوربانی هەزارەها چیرۆكی سەیرو سەمەرە و نەبیستراو نەكردەییت كە ناوبانگ و سەركەوتن و دەركەوتنت پێیان بەخشیویت، بەداخەوە هەندێكجار و لە هەندێك دۆخدا هێزی بەرەنگاربوونەوە و بەردەوامی لە بەشێك دەسەنێتەوە و لە پێناو لەدەست نەچوونی ژیانی خێزانی و تایبەتیاندا دووركەوتنەوە لە ناوبانگ و هەڵبژاردنی ژیانێكی ئارام و دوور لە شەڕ و جەنگ و جەدەلی رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ترسناكترین و دۆگماترین مێنتاڵێتی دەگرنەبەر.

كاتێك یەكەمین شیعرم بڵاو بووەوە هەر بە راستی هەفتەیەكی رێك پێم وابوو من بە تەنیا بەسەر ئاسمانێكدا دەفڕم كە پێشتر كەس بەوجۆرە نەفڕیووە

وەلێ بۆ من كە شانزە ساڵی رێكە لە بواری شعر و نووسین دەركەوتووم و ژیانی پیشەیشم بە هەوڵ و ماندووبون و جیدیاتێكی زۆرەوە بە چەن قۆناغێكدا تێپەڕیووە هەرگیز ئەوەندەی ئێستا و لەو دوورەوە وێنەی ژن بە گشتی و ژنانی نووسەر و هونەرمەند و سیاسەتمەدارم بە شێوەیەكی تایبەت لەنێو چوارچێوە و عامود و شورا و لە مپەڕە كوێر و نابینا و بیركردنەوە و بڕیاردان و دەسەڵات و هەوڵدانە زۆر و زەبەنگەكانی نێر سالاریی و نێر پەسەندی نەبینیووە بەشێوەیەك زۆرجار لە قووڵاییمەوە سەرم لە خۆم و بەشێك لە هاوپیشە ژنەكانی خۆم دێت لەو بوارەدا كە چەند جەسوورانە و بەسەر بەردی ئاگراوی رۆیشتنی كۆمەڵگە و مێنتەڵێتییە پیاو سالارەكەیدا رۆشتوون و بەردەوامی و بێدەنگی و كاركردنیان هەڵبژاردووە، بەڵام بۆ دەبێت وابێت؟ بۆ دەبێت ئەو وزە گەورە و چالێنجە گەورانەی لە ژندایە لە جەدەلی رووبەڕووبوونەوە و نیگەران بوون و بیركردنەوە لە وازهێناندا سەف بكرێت؟ 

بۆ خۆم پریشكەكانی كاریگەر بوون سەرباری جەسوری و گوێ كپكردنم و هەڵبژاردنی بەردەوامیم هێشتا ئەو پریشكانە بەرمكەوتوون و هەندێكجار مرۆڤایەتیمان بریندار و زویر كردووە، بەڵام خەمی گەورەی من ئەو ژنانەن هێشتا بەتەواوەتی ئازاد نەبوون و بە تەواوەتی نەیانتوانیووەو چانسی ئەوەیان پێنە دراوە، یاخود بە دەستنەهێناوە كە لە پێناو بەردەوامییان زەڕوورەتە هەندێكجار خۆپەرست بن و وزەی خۆیان تەنها لە پێناو ئامانج و تارگێتەكانیان سەرف بكەن، نەك وەڵامدانەوە و سەنگەر گرتن.

سەرەتای كۆتاییەك

ئەو پاڵنەرەی هانیدام بەشێك لە خۆم لە وتارێكی خۆمدا جێكەمەوە و لەگەڵ خوێنەری ئەم دەقەدا بەشی بكەم ئەزموونە، كە فێری كردم چۆن مرۆڤ بم و مرۆڤانە بنووسم بەرلەوەی بیر لە رەگەز و لەشولارو چۆن رووانینی كۆمەڵگە بكەمەوە، بەشەكەی تریشی ئەو نیگەرانییەیە كە لەبیستن و خۆندنەوەی ئەو چیرۆك و كراسی بوهتانانەیە بە بەر ژنە دیارو دەركەتووەكاندا دەكرێت، عەقڵییەتێك، چونكە بڕوای بە ژن وەك كائینێكی عەقڵانی و بیركەرەوە نییە ئەو پیاوەتییەی ئەو لە ئەندامەكەیدا كۆیكردووەتەوە ناتوانێت ژنی چەلەنگ و ژیر و سەركەوتوو سەربەخۆ هەزم بكات، هەر ئەو مێنتەڵێتییە لەپێناو وەستاندنی ئەو تایپە لە ژندا هەموو ئامێر و ئامرازەكانی خۆیان لە زمان و هەندێكجار قەڵەم و راپۆرتەكانیاندا كۆبووەتەوە دەخەنەكار بۆ وەستاندن و ناوزڕاندن و شەرەف و شكۆ شكاندنی شكۆی ئەو ژنانەی خەریكن لە مانگ زیاتر بدەرەوشێنەوە.

بەڵام پرسیارەكە ئەوەیە، ئایا بە دەركەوتن و بەردەوامی و سەركەوتنی ژن بۆ دەبێت ئەوجۆرە لە عەقڵیەت و ئەوجۆرە لە پیاو پێیوابێت لە هەیمەنەو ویقاری ئەو كەم دەبێتەوە جێگەی ئەو لەق دەبێت؟ پرسیارێك وەك خۆم دەربەستی وەڵامەكەی نیم.




تۆڕی هەواڵی ژیان بەرپرس نییە لە ناوەڕۆکی ئەم نوسینە