لە نێوان ڕێکەوتنێکی مێژوویی و ناچاریدا

  03/02/2026  |    567 جار خوێندراوەتەوە

زنجیرە ڕێکەوتنەکانی نێوان کورد و حکومەتی دیمەشق، ڕێگرێکی گەورە بوون لە بەردەم کۆمەڵکوژی و ئاوارەکردن و سڕینەوەی شوێنەواری ژیانی کورد لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا بە گشتیی و ڕۆژئاوای کوردستان بە تایبەتی.

هەسەدە بە هەنگاوە سیاسی و سەربازییەکانیان و جوڵاندنی شەقامی کوردی خاڵیان لە کۆتایی قۆناغی ڕابردووی شەڕ بۆ مانەوە دانا و سەرەتایەکی تازەیان لە خەبات و شەڕکردن بۆ بەشداری و چەسپاندنی مافە بنەڕەتییەکانی کورد لە سوریای نوێ دەست پێکرد.

گەلی کورد لە سوریا، وێنایەکی شارستانیانە و جوانی لە کوردبوون و پێکەوەژیان و شەڕکردن لە دژی تیرۆر پیشانی جیهان دا. ئەمەش بۆ هەمیشە لاپەڕەیەکی گەشە لە مێژووی جوڵانەوەی ڕزگاریخوازی کوردیدا.

لە پاڵ قوربانیدان و جەربەزەیی شەڕڤانان و ئارامگری گەلی کورد لە ڕۆژئاوا و دانایی و ژیری سیاسەتی سەرکردایەتی و بەڕێوبەرایەتی خۆسەر، ئەو پشتیوانی و یەک دەنگییەی کورد لە هەموو پارچەکانی کوردستان و لە ڕێزی ڕەوەندی کوردی لە دەرەوەی وڵات و ئەو سۆز و پشتیوانییەی ئازادیخوازانی جیهان بۆ پرسی کوردیان دەربری، هۆکاری سەرەکی سەرکەوتنی ئیرادەی کوردن لە سوریای نوێدا.

مێژوو سەلماندویەتی، هەرکات کورد لەبەرامبەر مەترسییەکانی سەرخۆی، تەبا بووبێت و یەکێتی ڕیزەکانی پاراستبێت، سەرکەوتوو بووە و توانیویەتی ئاستەنگە سیاسی و سەربازی و ئیداری و ئابوورییەکان ببڕێت و سەرکەوێت بەسەر کێشەو دژواریەکاندا.

سەرەڕای فشارە دەرەکییەکان، کۆتوبەندە سیاسییەکان، هەڵگەڕانەوەی هاوکێشەکان بە قازانجی دیمەشق و دەسەڵاتە تازەکەی، هەسەدە توانی بە چوونە ناو پڕۆسەی دانووستان و گفتوگۆ، وا دیارە بەشێکی گرنگ لە خواست و داواکارییە سیاسی و ئیداری و کولتووری و ئەمنییەکانی بەدەستبهێنێت، ئەگەرچی ئەو بەشە لە ئاست خواست و هیوا و ئاواتی کورد نەبن.

هاوکات بۆچوونی لەو شێوەیەش هەن، کە لە کرۆکی ڕێکەوتنەکان کەم دەکەنەوە و تەنانەت بە "تەسلیمبوون" ناوزەدیان دەکەن، بەڵام من پێم وایە، ئەگەر نیازپاکی هەبێت و دەسەڵاتدارانی دیمەشق مەبەستیان کات کوشتن و بەدەستهێنانی دەرفەتی لەبارتر نەبێت، وەک ئەوەی بەعس لە ماوەی ڕێکەوتنی ئۆتۆنۆمیدا کردی، ئەوا: دەکرێت ئەوەی ئێستا بەدەست دێت، بە گرنگ و کاریگەر لە مێژووی خەباتی ڕزگاریخوازی کورد لە سوریا ناوی بەرین. 

پێویستە ئەوەشمان لەبەر چاو بێت، لە پڕۆسەی دانووستاندا، تەنیا وەرگرتن لە ئارادا نیە، سازش و نەرمی نواندن و دابەزین لە میچی داواکارییەکانیش ئەگەری کراوەن لە پێناو گەیشتن بە ڕێکەوتن.

گرنگە لە هەڵسەنگاندنی دۆخی ڕۆژئاوادا، ئەو ڕاستییەمان لەبەر چاو بێت، کە ئیرادەیەکی نێودەوڵەتی و هەرێمایەتی بەهێز (عەرەبی، تورکی، ئەمەریکی و ئەوروپایی) هەیە، کە پشتیوانی لە بەهێزبوونی دەسەڵاتدارانی دیمەشق دەکات و بەیەکەوە جەخت لەسەر درووشمی "پاراستنی یەکپارچەیی خاکی سوریا دەکەنەوە". 

لە هەموو ئەگەرەکاندا، ئەوەی بەدەستهاتووە، یان دێت نابێت لە بەهای کەم بکرێتەوە، کورد لە ڕۆژئاوا، لە دۆخی سەدەیەک نکوڵی لێکردنەوە، ئێستا بووەتە بەشێک لە پڕۆسەی سیاسی و کارەکتەرێکی بەهێزی ناعەرەبی لە "سوریای عەرەبیدا" ئاخر پێدانی وڵاتینامە،خوێندن بەکوردی ئەمە دوو دەستکەوتی گەورەن.

ڕێکەوتنی هەسەدە و دیمەشق، نەیاری ناوخۆیی و هەرێمایەتی هەن، بەشێک لەوانە بە ئاشکرا دژایەتی ڕێکەوتنەکە دەکەن، ئەگەرچی سەرۆکی فەرەنسا وتویەتی: "من زەمانەتی جێبەجێکردنی دەکەم"، بەڵام ئەمە تەنیا بەڵێنی زارەکییە، ئەمەش وایکردووە، کورد لە ڕۆژئاوا وەک بەشێک لە پڕۆسە سیاسییەکە بە دۆخێکی هەستیاردا تێپەڕێت.

 بۆیە دەبێ لەتەک ئەو ڕووداو پێشهاتانەی لە ناوچەکەدا دادێن و بەڕێوەن: سەرکردایەتی کورد لە ڕۆژئاوا و فەرمانداری هەسەدە بە تایبەت  ئاگادارو وریایی زۆرو زیاتر بەخەرج بدەن و هەموو هەوڵێکیان بۆ ئەوە بێت، ئەو دەستکەوتانەی بەدەستدێن، بخرێنە چوارچێوەیەکی دەستوری و یاسایی و لە دەستوری تازەی سوریادا جێ بکرێنەوە.

هەوڵ و کۆششەکانی بەدیهێنانی ئاشتی و چەسپاندنی زیاتری مافەکانی کورد و ڕێگریی لە شەڕ و ماڵوێرانی لە سوریا، جێی ڕێز و پێزانینن و دەستخۆشییە بۆ هەموو ئەو کارەکتەرە سیاسیانەی کورد، کە ڕۆڵیان هەبوو لە سەرخستنی پڕۆسەکە لە قازانج و بەرژەوەندی کورددا.

هەروەها یەکهەڵوێستی و یەکدەنگی و پشتیوانی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان لە سەرجەم پارچەکانی کوردستان و لە دەرەوەی وڵات بۆ پشتیوانییان لە ئەزموونی ڕۆژئاوا، جێگەی ڕێزوپێزانینە چونکە بەو پشتیوانی و یەکدەنگییە، ڕێگری لە قڕکردن و کۆمەڵکوژی و شەڕێکی ماڵوێرانکەر کراو گۆڕدرا بۆ ئاشتی و پێکەوە ژیان.

ئینشائەڵا سەربگرێت و نەیارانی کورد تێکی نەدەن.

زیاتر