(٣١)ی ئاب؛ زامێک بۆ پەندوەرگرتن، نەک یادێک بۆ دووبەرەکی

عیماد ئەحمەد

ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتی
  31/08/2026  |    432 جار خوێندراوەتەوە
هەندێک ڕۆژ لە مێژوودا تەنها ژمارەی سەر ڕۆژژمێر نین، بەڵکو برینێکن لە جەستەی نەتەوەدا. (٣١)ی ئاب١٩٩٦ یەکێکە لەو ڕۆژە تاڵانەی کە زامێکی قوڵ و بەردەوامی لە جەستەی گەلەکەماندا بەجێ ھێشت. لەو ڕۆژەدا و لە گەرمەی شەڕی ناوخۆدا، دەرگای ھەرێمی کوردستان بەڕووی ھێزەکانی ڕژێمی بەعسدا کرایەوە؛ ئەو ڕژێمەی ھەڵەبجەی کیمیاباران کرد، ئەنفالی بەسەر گەلی کورددا ھێنا و دەیان ھەزار کەسی بێسەروشوێن کرد.

یادکردنەوەی ئەم ڕۆژە نابێت بۆ زیندووکردنەوەی دوژمنایەتی یان تۆڵەسەندنەوە بێت؛ بەڵکو دەبێت پەند و وانەیەک بێت، بۆ ئەوەی جارێکی دیکە ئەو ڕۆژە ڕەشانە لە مێژووی میللەتەکەماندا دووبارە نەبنەوە. چونکە مێژوو کاتێک ڕووناک و بەسوودە کە لە برینەکانی وانە وەربگرین، نەک ساڵانە بیانکولێنینەوە و خوێنی نوێیان لێ بڕژێنین.

(٣١)ی ئاب دەرئەنجامی پێشخستنی بەرژەوەندیی حیزبی بەسەر بەرژەوەندیی نیشتمانی و نەبوونی دیدگا و ئیرادە بۆ بەڕێوەبردنی جیاوازییەکان بوو. کاتێک ململانێی سیاسی دەگاتە چەک، بڕیاری نیشتمانی جێگەی خۆی بۆ دەستوەردانی دەرەکی چۆڵ دەکات. ئەو ڕۆژە فێری کردین کە ناکۆکیی ناوخۆیی لەناو ماڵدا نامێنێتەوە؛ بەڵکو دەرگا بەڕووی بێگانەدا دەکاتەوە و باجەکەشی ھەمووان دەیدەن.

زیانەکانی ئەو کارەساتە گەورەیە تەنھا بە ژمارەی شەھیدان و بێسەروشوێنەکان ناپێورێن؛ دەستکەوتەکانی ڕاپەڕینی لاواز کرد، شکۆی دەسەڵاتی کوردی بریندار کرد و وێنەی ھەرێمێکی دابەشبووی پیشانی جیھان دا. ھەزاران خێزان تووشی کۆچ و لێکترازان بوون و ھەندێکیش تا ئەمڕۆ چاوەڕێی ئاشکرابوونی چارەنووسی ئازیزە بێسەروشوێنەکانیانن.

لەبەردەم یادەوەریی ئەم ڕۆژەدا، سڵاو بۆ گیانی پاکی ھەموو قوربانییانی (٣١)ی ئاب و شەڕی ناوخۆ دەنێرین؛ بێ جیاوازیی حیزب و ناوچە. ھەر خوێنێکی کورد کە بەھۆی ناکۆکیی ناوخۆوە ڕژابێت، شکستێکی ویژدانییە بۆ ھەموومان. ڕێزگرتنی ڕاستەقینە لە شەھیدان بە دروشم نییە، بەڵکو بە بنبڕکردنی ھۆکارەکانی دووبارەبوونەوەی کارەساتە.

چارەسەرکردنی دۆسیەی بێسەروشوێنەکان مافێکی مرۆیی و نیشتمانیی بێ ئەملاوئەولایە. پێویستە لێکۆڵینەوەیەکی فەرمی، ھاوبەش و شەفاف ئەنجام بدرێت، گۆڕە نەناسراوەکان بپشکنرێن و بە پشکنینی DNA ناسنامەی قوربانییان دیاری بکرێت. ئاشتیی ڕاستەقینە بە پەردەپۆشکردنی ڕاستی بنیاد نانرێت؛ بەڵکو پێویستی بە دادپەروەری و ڕێزگرتن لە ئازاری قوربانییان ھەیە.

ئەمڕۆ، کە ھەرێمی کوردستان لەژێر گوشاری سیاسی، ئابووری و ناوچەییدایە، ھیچ شتێک بەقەد یەکڕیزیی ناوماڵ گرنگ نییە. یەکڕیزی بە مانای سڕینەوەی جیاوازی و ڕەخنە نییە؛ بەڵکو بە مانای چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان لە ڕێگەی یاسا، گفتوگۆ و پێشخستنی بەرژەوەندیی گشتییەوەیە. حیزبەکان دەتوانن ڕکابەری یەکتر بن، بەڵام نابێت ململانێکانیان ھەرێم لاواز بکات و دەرگا بەڕووی دەستوەردانی دەرەکیدا بکاتەوە.

با ساڵیادی (٣١)ی ئاب لە ڕۆژێکی تاوانبارکردنی یەکترەوە بکەینە ڕۆژی ئاشکراکردنی ڕاستی و نوێکردنەوەی بەڵێنی «ھەرگیز دووبارە نەبێتەوە». باشترین ڕێزگرتن لە شەھیدان، دروستکردنی کوردستانێکە کە تێیدا برایەتی لە حیزبایەتی بەھێزتر، یاسا لە چەک باڵاتر و بەرژەوەندیی نیشتمان لە ھەموو بەرژەوەندییەک پیرۆزتر بێت.
زیاتر