سۆرانی  |  بادینی  |  English      

خۆشەویستی شاری بەصرە بۆ مامە ریشە..!؟

ئارام حسێن

رۆژنامەنوس
  24/01/2021  |    3026 جار خوێندراوەتەوە
لە ساڵڕۆژی شەهیدی هەمیشە زیندوو "مامە ریشە"دا، بەچاكی دەزانم دوو بیرەوەریی بگێڕمەوە، مێژووی ئەو دوو بیرەوەرییە، دەگەڕێنەوە بۆ ساڵەكانی هەشتا، یەكیان بەدیاریكراوی ساڵی (1986)و ئەوی تریشیان بەداخەوە ساڵەكەیم لەیاد نەماوە..
بەهۆی ئەوەی برایەكم پێشمەرگە بوو، هاوڕێیەكیشم لەلایەن ئەمنی سلێمانییەوە دەستگیركرابوو، ترسی ئەوەم هەبوو لەژێر لێداندا ناوم بهێنێت، باوكم و كاكەم پێیانباشبوو خۆم بشارمەوەو خۆم بپارێزم لە دام و دەزگا ئەمنییەكانی رژێمی بەعس، بۆ ئەوەی لەو مەترسییانە دووربكەومەوە، لەڕێی نەقابەی كرێكارانی سلێمانییەوە ناوی خۆم نووسی بۆ ئەوەی لەكارگەیەك لەكارگەكانی خوارو ناوەڕاستی عێراق دابمەزرێم و دەستبكەم بەكار. ناوم لەیەكێك لە كارگەكانی شاری بەصرە هاتەوە لە ناحیەی "زوبێر" بەرهەمی كارگەكە خشت دروستكردن بوو بەلمی بیابان و بۆ ناوخۆو دەرەوە دەنێردرا، كارگەكە بەناوی "معمل گابوق جیری"یەوە بوو.
رۆژێك لێپرسراوی بەشەكەمان بەناوی "ئەبو جەمال" بە تەلەفۆنی ناوخۆی كارگە بانگی كردم بۆ لای بەڕێوەبەر، منیش بەپەلە چووم و تا گەیشتمە ئەوێ لەدڵەڕاوكێی ئەوەدابووم بۆچی بانگم دەكەن بۆلای بەڕێوەبەر؟ بەڕاستی ترسی ئەوەم هەبوو كە دەزگا ئەمنییەكان پێیانزانیبێتم، كە چووم چەند كەسێكی تریشی لێ بوو، بەتایبەتی هەندێك لە بەرپرسی بەشەكانی كارگە كە ئەڵقاوئەڵق دانیشتبوون، شوێن نەمابوو من لێیدانیشم، هەركە گەیشتمە بەردەم ژووری بەڕێوەبەر، بەڕێوەبەر خۆی بەپەلە هاتەبەردەم ژوورەكەو دەستیگرتم و لەشوێنی خۆی داینام، منیش تاسابووم، بۆچی كۆبوونەتەوەو بۆچی بەڕێوەبەر منی خستەسەروو هەموویانەوەو لە جێگەكەی خۆی داینام..!؟ بەڕێوەبەر روویتێكردم و پێیووتم:
(كۆمەڵێ پرسیارت لێدەكەم بەڕاستی وەڵامم بدەرەوەو هیچ ترسیشت نەبێت.)
تا ئەو چركەیەش وامدەزانی سەرپێچییەكم كردبێ یان دەزگا ئەمنییەكان بیانەوێت لەدوای گفتوگۆكەی من و بەڕێوەبەر دەستبدەنە پەلم و بمبەن لەگەڵ خۆیاندا، بەڕێوەبەر بەپێكەنینەوە روویتێكردم و وتی:
(ئەگەر بەڕاستی وەڵاممان نەدەیتەوە لەكارگە دەرتدەكەم.)
منیش وتم:
(فەرموون چیتان هەیە؟)
ئەبو جەمال لەپێش هەموویانەوە كەوتە پرسیار كردن:
(كاكە ئارام تۆ دەزانی من تۆم چەند خۆشەوێ و چەند رێزت لێ دەگرم و شوكر بۆ خوا سیقەیەكی زۆر لە نێوانماندایە، دەتوانی پێمان بڵێی مامە ریشە باڵای بەرز بوو یان كورت، ریشی چەند درێژ بوو؟ تەمەنی چەند بوو؟ سپی كەلانە بوو یان ئەسمەر..؟)
كە بەخێرایی سەرنجم لەڕووی هەندێكیاندا ئەوەندە بەتامەزرۆوە چاوەڕێی وەڵام بوون لەمن، دیاربوو كە خۆشەویستییەكی زۆریان بۆ مامە ریشە هەبوو رقێكی گەورەشیان بەرامبەر بەڕژێم لەدڵدا كۆببۆوە، منیش بێ ئەوەی بۆی بووەستم و بترسم، هەستە نەتەوەییەكەم بەشێوەیەك جووڵا ئەوەی لەبارەی ریشەوە بیستبووم بۆم گێڕانەوە، وەكو ئەوەی چۆن یەكێك لە پاسەوانە سەرەكییەكانی قائید فرقەی لە شارۆچكەی چەمچەماڵ بەدیلی گرتووەو بردوویەتییە یەكێك لە گوندەكان و نامەی بۆ قائید فرقە ناردووە ئەگەر ئەو پیاوە، با بەخۆی و هێزەكەیەوە هێرش بكاتەسەر گوندەكەو با پاسەوانەكەی بەزیندوویی لەگەڵ خۆی بەرێتەوە، ئەویش بەهێزێكی زۆرەوە دەچێتە سەر گوندەكەو لەدوای یەك رۆژ پەلامار بۆی نەگیراوە..!
باوەڕبكەن هەموو گیانیان بووبووە گوێ و حەزیان دەكرد ئەو رۆژە تەرخان بكەن بۆ گوێگرتن لەو داستانانەی كە ریشە تۆماری كردبوون! بەردەستەكە قاوەی هێنا دواییش چا، پێیانووت یان وەرە ژوورەوە یان هیچ مەیەنەو ئیتر مەیەرەوە. ئەوەی راستی بێت من بە عەرەبییەكی ناتەواو و قەواعیدیی قسەم دەكرد، بەڵام ئەبو جەمال بەهۆی ئەوەی لە دەوروبەری شارۆچكەی دەربەندیخان سەرباز بووبوو، باش لە كوردی تێدەگەی، بەڵام نەیدەتوانی قسەی زۆری پێ بكات، كە لەجێگایەكدا دەچەقیم ئەو دەیكردەوە بە عەرەبی بۆیان.
ناو ناوبانگی ریشە سنوورەكانی تێپەڕاندبوو، هەر بەهۆی ریشەوە، رێزو خۆشەویستییەكی زۆرم لەكارگەكەدا پەیدا كرد، ئەوان بە (الرجل الحدیدی) ناویان دەبرد، ئـیتر ئـەو بەشەی من كارم تێدا دەكرد بوو بووە دیوەخان، ئـەو ئـەڕۆیی ئـەو دەهات، هەندێكیان دەعوەتیان لە ماڵی خۆیاندا بۆ كردم، دەتوانم ئەوە بڵێم كە دانیشتووانی شاری بەصرە خۆشەویستییەكی زۆریان بۆ كورد هەبوو، بەتایبەتی خەڵكی شاری سلێمانییان زۆر خۆشدەویست. چەند هاوڕێیەكیشم كە دەیانزانی من لەترسی دام و دەزگا ئـەمنییەكان چوومەتە شارێكی وەكو بەصرە، پێیاندەووتم:
(تۆ شێت بوویت، تۆ لەترسدا راتكردووەو هاتوویتەتە ئـێرە وا خەریكە نەك خۆت وائـێمەش بەخۆتەوە دەخەیتە ئـەمنی بەصرە..)
رۆژانە زۆركەس دەهاتنەلام و باس هەرباسی پێشمەرگەو ریشە بوو. ئەوەشم بیرنەچێت ئەبو جەمال لەكۆتایی دانیشتنەكەدا پێیووتم:
(وەكو خۆت باستكردووە كە پێشمەرگە رادیۆی هەیە، نامەیەك بەناوی خەڵكی شاری بەصرەوە دەنووسین بۆ مەرگی مامە ریشە، دەتوانیت بیگەیەنیتە رادیۆكە بۆ ئەوەی بیخوێننەوە؟)
بێ سڵەمینەوە لەوەی ئاكامی رەزامەندیی لەسەر وەرگرتنی نامەكە چ كارەساتێكم بەسەردێنێ، بێ وەستان وتم:
(بەڵێ دەیگەیەنم.)
وامدەزانی بەوەرگرتنی نامەكەو گەیاندنی بەڕادیۆ، ئیتر كوردستان بەیەكجاری رزگاری دەبێ، هەموو رۆژێك پێمدەووت كوا نامەكە بۆچی تائێستا نەتاننووسیوە، ئەویش دەیووت:
(پەلەمەكە.)
رۆژێك نامەیەكی پێچراوەی بچووكی دایەدەستم، تەمەننای ئەوەی كرد بیگەیەنمە شوێنی خۆی، ئەبو جەمال ئەوەشی پێووتم:
(ئەگەر پێشمەرگەت بینی، ئەملاولایان ماچ بكەو سڵاوی ئێمەو خەڵكی بەصرایان پێبگەیەنە.)
ئەوەی راستی بێت، بەهۆی بارودۆخی نالەباری كوردستان و دۆخی دژواری خێزانەكەمان و لەدوای گەڕانەوەم بۆ سلێمانی، لە دەرفەتێك دەگەڕام بۆ ئەوەی نامەكە بگەیەنمە جێگای خۆی، نامەكەمدا بە هاوڕێیەكی خۆم تا بیگەیەنێ، ئیتر من ئاگام لە ناردنی نامەكە نەما گەیشتووە یان نا؟ چونكە كۆتایی خۆپاراستنەكەم تا ئەم بەروارە بڕی كرد، لە (28/11/1986) دەستگیركرام. ئەو هاوڕێیەی نامەكەمدایە، لەدوای ئازادبوونم لەزیندان، بۆی گێڕامەوە كە نامەكەی گەیاندووەو رادیۆی گەلی كوردستان لە ساڵڕۆژی ریشەدا چەندجارێك خوێندویەتییەوە.
بیرەوەری دووەمم، خزمێكی خۆم سەرباز بوو لە شارۆچكەی چەمچەماڵ، بەهۆی ئەوەی تاقانەبوو، لەبەرەكانی شەڕی محەمەڕەوە گواستبوویانەوە بۆ چەمچەماڵ، چونكە لەو ساڵانەداو بەبڕیارێكی سەربازیی، دەبوایە تاقانەكان نەبرانایە بۆ شەڕو لەنزیك شوێنی نیشتەجێبوونیانەوە درێژەیان بەخزمەتی سەربازی بدایە. گێڕایەوە كە رۆژێك قائید فرقە بە تووڕەییەوە خۆی دەكات بە سەربازگەكەداو هێزێكی زۆر كۆدەكاتەوە، تەنانەت تاقانەكانیشی تێكهەڵكێش دەكات، لەدرێژەی گێڕانەوەكەیدا پێیووتم:
(كە بەڕێكەوتین لەگەڵ هێزی زۆری جاشەكاندا كە بەرپرسەكەیان تەحسین شاوەیسی گۆڕبەگۆڕ بوو، چەند كۆپتەرێكیش بەئاسمانەوە حیمایەیان دەكردین، جگە لە چەكە سووكەكان هێزەكە چەكی قورسیشی پێ بوو.)
باسی لەوە كرد لەنزیك خاڵخاڵان دابوویان بەسەر گوندێكدا كە زانیارییان هەبووبوو كە ریشەی لێیە، لەكاتژمێر نۆی سەرلەبەیانییەوە تا چواری ئێوارە نەیانتوانیبوو بچنە ناو گوندەكەوە، بەمشێوەیە باسی لە ئەنجامی ئەو شەڕە قورسە كرد:
(لەدوای ئەوەی كە هەر نەتوانرا بچینە ناو گوندەكەوە، قائید فرقە تەحسین شاوەیسی بانگ كردو پێیووت: بۆچی تائێستا نەتوانراوە بچنە ناو گوندەكەوە؟ ئەویش لەوەڵامدا پێیووت: ئاخر قوربان ریشەی لێیە.)
ئەو خزمەم بەڕێكەوت لەنزیكیانەوە دەبێ و گوێی لەو قسانەی قائید فرقەو تەحسین دەبێت، قاید فرقە روو لە تەحسین دەكاو دەڵێ:
(جیهاز بكەن بۆ هێزی تر.)
تەحسینیش پێیدەڵێ هەموو جەیشی عێراقی بێنیت تازە ناگیرێت، ئەویش بەتوڕەییەوە روو لە تەحسین دەكاو پێیدەڵێ: ئاخر چۆن؟ ئەویش پێیدەڵێ: قوربان بەڕۆژ بۆمان نەگیرا تازە وا نزیكی شەوە هەر بۆمان ناگیرێ. ئیتر هەموو هێزەكە دەكشێننەوە بۆ چەمچەماڵ.
سڵاو لەڕۆحی پاكی گشت شەهیدان، سڵاو لەو هەڵۆیەی كە باكی بە مەرگ نەبوو، رووڕەشی بۆ بكوژانی، لەسەروو هەموویانەوە تەحسین شاوەیس-ی گۆڕبەگۆڕ، رووڕەشی بۆ ئەو حزبەشی بۆ ئەو كەسانەشی كە بكوژانی ریشەیان پەنادا.
زیاتر